Follow Dices - "Czułość"

Follow Dices

Mikołaj Kostka - skrzypce
Franciszek Raczkowski - fortepian
Jan Jerzy Kołacki - kontrabas
Adam Wajdzik - perkusja

"Czułość" 

Wydanie własne (2023)

Tekst: Maciej Nowotny

Jedną z cech wyróżniających polski jazz jest jego silny związek z muzyką klasyczną. Być może dlatego wśród jazzowych instrumentalistów mamy w Polsce tylu pianistów i to wybitnych, ale też niemało mamy skrzypków. I chyba w żadnym innym kraju, w którym gra się jazz skrzypkowie nie odegrali tak wybitnej roli ani nie ma ich tak wielu i tworzących tak różnorodną muzykę jak właśnie w naszym kraju. Bez Zbigniewa Seiferta i Michała Urbaniaka trudno sobie wyobrazić rozwój jazzu w Polsce, ponadto należeli oni do wąskiego grona polskich jazzmanów, którzy zrobili międzynarodową karierę. Ale i inni mniej znani z tamtego pokolenia byli wspaniali jak np. Henryk Gembalski, Maciej Strzelczyk czy Krzesimir Dębski, o którego nowym krążku "Borello" pisaliśmy niedawno z uznaniem na naszych łamach (a który w międzyczasie dostał nominację do Fryderyka 2023 za Album Roku w kategorii Elektronika).

Także teraźniejszość polskich jazzowych skrzypiec wygląda imponująco zarówno ze względu na liczbę muzyków jak i poziom dostarczanej przez nich muzyki. Adam Bałdych to gwiazda znanej wytwórni ACT, Mateusz Smoczyński i Dawid Lubowicz wraz z Atom String Quartet są jednymi z najoryginalniejszych głosów we współczesnym polskim jazzie. A przecież są muzycy jeszcze od nich młodsi i równie utalentowani jak np. Tomasz Chyła, Bartosz Dworak, Kacper Malisz czy - występujący na tej płycie - Mikołaj Kostka. Mimo młodego wieku - zaledwie kilka lat temu ukończył znany Wydział Jazzu na Akademii Muzycznej w Katowicach - dał się już poznać nagrywając kilka ciekawych płyt wśród których wyróżniają się te nagrane z udziałem równie młodego pianisty Franciszka Raczkowskiego czyli "Duo" i debiutancka kwartetu Follow Dices zatytułowana "Eternal Colors".

Współpraca z Raczkowskim, jak i pozostałymi członkami zespołu kontrabasistą Janem Jerzy Kołackim i perkusistą Adamem Wajdzikiem, zaowocowała po 5 latach od debiutu tego zespołu kolejnym krążkiem, który brzmi bardzo dojrzale i pod względem wykonawaczym, kompozytorskim, ba, nawet edytorskim prezentuje wyjątkowo wysoki poziom. Wszystko jest tu nie tylko od początku do końca przemyślane, ale też świetnie zrealizowane, w efekcie mamy wrażenie obcowania z muzyką kompletną, mającą własną tożsamość, własnego ducha, co biorąc pod uwagę młody wiek artystów, jest czymś niezwykłym i rzadko spotykanym.

Także pod względem brzmienia mamy tutaj do czynienia z czymś zaskakującym, bo muzycy oprócz odwoływania się do tradycji jazzowej, sięgają równie odważnie do muzyki klasycznej, a nawet muzyki dawnej. Ten melanż brzmi przy tym spójnie, a poszczególne utwory łączy w całość właśnie dźwięk skrzypiec, które nadają tej muzyce własny unikalny charakter. Wielu słuchaczom podobać się będą także kompozycje, które łatwo wpadają w ucho, nie popadając jednak w banał, a przy tym jest to wszystko po prostu świetnie zagrane. Można się delektować brzmieniem poszczególnych instrumentów i ich interakcją. Z pozytywnych rzeczy warto jeszcze podkreślić fakt, że muzyka ta niczego nie naśladuje, artyści szukają tu własnej drogi, dostajemy propozycję czegoś osobistego, oryginalnego i brzmiącego świeżo, a to jest to co tygryski lubią w jazzie najbardziej.

A jednak mimo tylu mocnych stron muzyka na tej płycie wprawiła mnie też w pewną konsternację. Na początek coś bardzo subiektywnego: ten zespół wspaniale brzmi razem, jest złożony ze świetnych instrumentalistów, a tymczasem dość często skrzypce dominują całkowicie i nie pozostawiają przestrzeni na interakcję między muzykami. Ta wszędobylskość skrzypiec wiąże się też z przewagą elementu melodyjnego, komponowanego w tej muzyce, który z jednej strony skutecznie przykuwa uwagę przy pierwszym odsłuchu, ale już przy kolejnych mniej.

I tu chciałbym zwrócić uwagę na kolejne zaskoczenie, mianowicie czuję że artyści nie spełnili jeszcze wszystkich obietnic jakie nam złożyli choćby wybierając na nazwę zespołu przypisywane Johnowi Cage'owi powiedzenie "follow dices". Oznacza ono nic innego jak zachętę do celebrowania przypadku, losowości, świetnie znajdujące swe odbicie w improwizowanym aspekcie muzyki. I rzeczywiście ten element jest obecny na płycie i brzmi  nieraz wręcz kapitalnie. Ale dla takiego słuchacza jak piszący te słowa, dla którego jazz to przede wszystkim wolność, właśnie tego elementu jest w grze zespołu zbyt mało. Dlatego chociaż muzyka brzmi niezwykle atrakcyjnie i kiedy raz już zaczniemy jej słuchać, to właściwie trudno przestać, bo poszczególne utwory nie stanową zbioru luźno powiązanych ze sobą piosenek, a raczej część większej, jednorodnej całości, rodzaj suity, to przy kolejnych odsłuchach zaczyna mi tu brakować swobody, nieprzewidywalności, tajemnicy. A zatem mam nadzieję, że to jeszcze moje nie ostatnie spotkanie z tą grupą wybitnie uzdolnionych muzyków i czekam na ich kolejny krok, który mam nadzieję będzie wiódł jeszcze głębiej w stronę tego wielkiego, gęstego i ciemnego lasu jakim jest improwizowany jazz.

Kwartet Follow Dices na 3. edycji JazzBus Voicingers

Kwartet Follow Dices będzie reprezentował młodą polską scenę jazzową na słowackim 3rd JazzBus Voicingers. Zespół wystąpi 21 sierpnia w Kulturpark w Koszycach.

Follow Dices to czterech młodych, zdolnych i nietuzinkowych muzyków: Mikołaj Kostka, Franciszek Raczkowski, Jan Jerzy Kołacki i Adam Wajdzik. Skrzypce, kojarzone nie wprost z muzyką jazzową, a pokazujące w rękach Mikołaja szeroki wachlarz improwizacyjnych możliwości, będąc zarazem szczególnym atutem tego zespołu, fortepian, kontrabas i perkusja stanowią akustyczny kwartet jazzowy. Nazwa zespołu jest nawiązaniem, chociaż niekoniecznie dosłownym, do Cage’owskiego idiomu przypadkowości w muzyce i świecie. Artyści idąc w stronę nowych rozwiązań muzycznych, zahaczają o inspirujące ich maniery muzyki skandynawskiej i folkloru polskiego, będącego dla nich bezprecedensowym źródłem-rdzeniem, z którego wypływa ich tożsamość. Wszystko to zlepione zostaje synestetyczną koncepcją kreowania barw i wielu odcieni przestrzeni harmonicznych.

Mikołaj Kostka - esteta skrzypcowego brzmienia. Wrażliwiec i poszukiwacz. Kompozytor. Eksperymentator balansujący między wirtuozerską zadziornością, a minimalistyczno-ascetyczną przestrzenią, bliską ciszy. Współtwórca zespołu Raczkowski/Kostka Duo oraz lider formacji Follow Dices, laureat XIII Hanza Jazz Festiwal, wyróżniony na Blue Note Poznań Competition 2017. Maciej Obara powiedział o nim: "Bez wątpienia Mikołaj Kostka ma wielki dar do komponowania. Cechuje go ujmująca muzykalność oraz piękny dźwięk. Jego muzyka jest czarująca a On sam chętnie sięga w niej do abstrakcji. Przed nami artysta różnych wymiarów".

Franciszek Raczkowski - pianista wrażliwy na każdy detal. Impresjonista. Improwizator, w niezwykły sposób wplatający w swój język idiom klasycznej pianistyki, z którego wywodzi się jego tożsamość. Jego grę można usłyszeć na kilku różnorodnych stylistycznie albumach oraz w muzyce zespołów Vibe Quartet, Follow Dices, z którymi zdobył wiele nagród (Krokus Jazz Festival, Hanza Jazz Festival, Sibiu Jazz). Jest również laureatem VIII Międzynarodowego Konkursu Improwizacji Jazzowej w Katowicach. Jego debiutancki album (Franciszek Raczkowski Trio - "Apprentice"), zyskał wiele przychylnych opinii w środowisku muzycznym. 

Jan Jerzy Kołacki - kontrabasista, dyrygent, wokalista. Student Wydziału Jazzu Akademii Muzycznej w Katowicach. W 2011 r. ukończył studia licencjackie na Wydziale Dyrygentury Chóralnej, Edukacji Muzycznej i Muzyki Kościelnej Akademii Muzycznej im. I. J. Paderewskiego w Poznaniu, a w 2016 r. z wyróżnieniem studia magisterskie w klasie kontrabasu prof. Piotra Czerwińskiego. W roku 2013/2014 stypendysta LLP Erasmus w prestiżowej Universitat der Kunste w Berlinie u prof. Michaela Wolf'a. Laureat wielu konkursów, min. III miejsca na III Ogólnopolskim Turnieju Wiolonczeli i Kontrabasu w Warszawie. Twórca i kontrabasista kwartetu Follow Dices, wyróżnionego na Blue Note Jazz Competition w 2017 r.

Adam Wajdzik - absolwent PSM II st. w Poznaniu. Obecnie student kierunku Jazz i Muzyka Estradowa na Wydziale Instrumentalnym na Akademii Muzycznej we Wrocławiu w klasie perkusji dr Przemysława Jarosza. Uczestnik wielu kursów i warsztatów prowadzonych m.in. przez Pawła Kaczmarczyka, Krzysztofa Gradziuka, Derricka McKenzie. Jako perkusista współpracuje z wieloma formacjami, wykonującymi muzykę różnych gatunków (jazz, funk, fusion, pop, rock). Zdobywca wielu nagród, m.in. I nagrody na VIII RCK Pro Jazz w Kołobrzegu (zespół Izotop), czy I nagrody na XIII Hanza Jazz Festiwalu z formacją Follow Dices.

Raczkowski/Kostka Duo - jesienna trasa !!!

Franciszek Raczkowski - fortepian 

Mikołaj Kostka - skrzypce

"Stunning debut, (…) wondrous amalgam of Jazz, contemporary Classical music and Folklore" - tak Adam Baruch, na łamach The Soundtrack Of My Life, skomentował debiutancką płytę duetu "Duo", zeszłorocznego Jazzowego Debiutu Fonograficznego, którego powstanie umożliwił Instytut Muzyki i Tańca, a której promocję wznawiają dziś młodzi artyści. 

Minimalistyczna faktura duetu jest dla nich przestrzenią intymnego dialogu. Ich muzyczne poszukiwania nie ograniczają się do współczesnego akustycznego jazzu, chłoną one także elementy muzyki nowej czy manier zaczerpniętych z folkloru. Rdzeń tego spotkania to absolutne otwarcie na tu i teraz improwizacji, nawiązujące niejako do Cage’owskiego idiomu przypadkowości w muzyce.

Duet odbył na przełomie maja, czerwca i lipca ogólnopolską trasę koncertową, promującą debiutancki krążek. Wystąpił w Olsztynie, Warszawie, Łódź, Koszutach, Bielsku-Białej, Krakowie, ponownie w Warszawie w ramach prestiżowego festiwalu Warsaw Summer Jazz Days, a także na Slot Art Festiwal. Jesienna trasa obejmuje 5 koncertów, w tym inaugurację festiwalu Jazz Jantar.

10.10. Worek Kości / Warszawa
26.10  Jazz Jantar / Gdańsk
28.10  Prom Kultury Saska Kępa / Warszawa
07.11  Dom Kultury Koszutka / Katowice
08.11  Tutu Jazz & Whiskey Club / Toruń

Follow Dices – Eternal Colors (2018)

Follow Dices

Mikołaj Kostka - violin
Franciszek Raczkowski - piano
Jan Jerzy Kołacki - double bass
Adam Wajdzik - drums

Eternal Colors

SJ 029



By Adam Baruch

This is the debut album by the Polish quartet Follow Dices, comprising of pianist Franciszek Raczkowski, violinist Mikołaj Kostka, bassist Jan Jerzy Kołacki and drummer Adam Wajdzik. The album presents thirteen relatively short original compositions, five of which were composed by all four members of the quartet, four by Kostka, two by Raczkowski (one of them with Wajdzik) and two by Kołacki (one of them with Tobiasz Gottfried). The album was beautifully recorded at the Monochrom Studio and engineered by Ignacy Gruszecki.

The music is a wonderful amalgam of Jazz and Polish Folklore influences, with traces of contemporary Classical and Nordic ambiance. The separate pieces can be easily conceived as a continuous suite, as they present a coherent compositional unity and harmonic consistency, as well as stylistic European Jazz aesthetic. Although based on solid melodic themes, the music is generously open and allows free improvisation between the melodic statements. Constantly floating rhythmically and harmonically, the music is in many aspects an epitome of modern European Jazz at its best, presenting intellectual and emotional involvement complementing each other in perfect equilibrium.

All four of these young musicians emerge triumphantly from this ambitious and often quite complex music. Raczkowski weaves the harmonic magic carpet upon which the music floats, Kostka ornaments the proceedings with his romantic and soulful melodic statements, Kołacki is, as expected, the pillar of stability and the beacon pointing out the way and Wajdzik is the master of good taste and delicacy not disturbing the fragile rhythms and playing exactly as much as needed. The unity and cooperation among the band members is truly exemplary.

The album distinctly presents the best of what can be defined as Polishness in contemporary Polish music, i.e. it borrows wisely from the tradition, more conceptually than literally, emphasizing the Polish lyricism and melancholy majestically and with elegance and flair. If someone is looking for an example of "Polish Jazz", this is perhaps one of the best recent examples of the idiom.

There is no doubt that this is a stunning debut effort, which hopefully paves a way for a fruitful future. As such, it is so far one of the strongest albums that landed on my desk (and in my ears) this year, which is a rare distinction. I can only recommend it to all music connoisseurs all over the world, as music of such quality and depth is very precious and rare. Well done Gentlemen!

Raczkowski & Kostka – Duo (2018)

Raczkowski & Kostka

Franciszek Raczkowski - piano
Mikołaj Kostka - violin

Duo

SJR 028





By Adam Baruch

This is the debut album by the Polish duo comprising of pianist/composer Franciszek Raczkowski and violinist/composer Mikołaj Kostka. The album presents twelve relatively short compositions, eleven of which are originals: six by Raczkowski, three by Kostka and two co-composed by them both and one is a John Cage composition. The music was beautifully recorded at the Studio Tokarnia and engineered by Jan Smoczyński.

The music is conceptually closer to contemporary Classical music than Jazz, but has obvious Jazz ties. It is also very delicate, minimalist and deeply lyrical and it seems that every single note earned its place in these compositions by deliberate contemplation. However, in spite of the sparingness and careful use of notes, the music is fully developed and bodied, creating a wonderful overall effect of coherent musical message being conveyed.

Of course in case of a duo, it is the dialogue that the two players are able to develop that matters the most. In this case the dialogue is wonderfully balanced and the soloing by one of the musicians is always excellently accompanied his partner, creating a continuous conversational mode. Kostka displays strong ties with Polish musical Folklore, which is not surprising as many players of his generation show deep love and respect of Polish musical sources, incorporating them in their music. He also joins the ranks of the revered Polish Jazz Violin School, which grows rapidly.

Both musicians display a mature approach to their instruments, with obvious talent and technical proficiency, which is always astonishing with the members of the young Polish generation of musicians. Complimented with the noticeable mutual understanding, respect and common musical goals, the duo is a wonderful example of a whole being much more that the sum of its ingredients. Although still very young, these musicians display a coherence, maturity and skillful appliance of their talents, which is usually only achieved at much later stage of musical careers.

Overall this is stunning debut, which deserves to be heard by as many music connoisseurs, way beyond the strict circle Jazz aficionados. It is a wondrous amalgam of Jazz, contemporary Classical music and Folklore, which is powerful in spite of its serene appearance. Absolutely not to be missed!

Follow Dices - Eternal Colors (2018)

Follow Dices

Mikołaj Kostka - violin
Franciszek Raczkowski - piano
Jan Jerzy Kołacki - double bass
Adam Wajdzik - drums

Eternal Colors

SJ 029



By Jędrzej Janicki

Nagranie i wydanie dwóch płyt w niemal tym samym czasie jest niewątpliwie pomysłem balansującym na krawędzi szaleństwa. Skrzypek Mikołaj Kostka udowadnia jednak, że podejmowanie takich straceńczych misji nie zawsze jest z góry skazane na niepowodzenie. Jako lider kwartetu Follow Dices i współtwórca duetu Raczkowski/Kostka dał się jazzowemu światu poznać praktycznie w tym samym momencie, wydając odpowiednio "Eternal Colors" i "Duo". Pierwsza ze wspomnianych płyt jest bohaterką niniejszego tekstu.

Zespół Follow Dices to jednak rzecz jasna nie tylko Mikołaj Kostka. Drugim filarem zespołu jest pianista Franciszek Raczkowski (na marginesie, jak nietrudno się domyślić, druga połówka duetu Raczkowski/Kostka). Uzupełnieniem składu jest sekcja rytmiczna, którą tworzą kontrabasista Jan Jerzy Kołacki wraz z perkusistą Adamem Wajdzikiem. Muzycy Follow Dices jako jedną ze swoich głównych inspiracji wymieniają twórczość Johna Cage’a – amerykańskiego mistrza awangardy i muzyki współczesnej. Rysem charakterystycznym jego twórczości jest wplatanie elementów przypadkowości w proces komponowania i poszukiwanie skrajnie oryginalnych rozwiązań muzycznych.

Kwartet Kostki rzeczywiście chętnie korzysta z muzycznego dziedzictwa Cage’a, uzupełniając je swego rodzaju melodyjnością i śpiewnością. Świadczą o tym chociażby utwory "7" i "Song For My Brother", których trzon stanowią właśnie takie melancholijne i wyraziste zagrywki skrzypiec. To na ich podstawie budowane są wszelkie improwizacje i muzyczne eksperymenty, zbliżające nieco "Eternal Colors" do twórczości wspomnianego Cage’a. Absolutnie magicznym fragmentem płyty jest solo Raczkowskiego z utworu tytułowego, w którym brawurowo odmalowuje on wszystkie odcienie jazzowych emocji. Jednak to nie solowe popisy poszczególnych instrumentalistów są prawdziwą siłą całości. Tkwi ona w doskonałym zachowaniu proporcji między melodyjnością a improwizacją i eksperymentem. Taki sposób konstruowania utworów świadczy o dużej dojrzałości tak lidera, jak i całego zespołu.

Tak oto już na debiutanckiej płycie formacji Follow Dices udało się osiągnąć to, czego niektórzy muzycy szukają przez większość swoich karier. Połączyli oni w spójną całość świetne kompozycje, specyficzną wrażliwość i techniczną wirtuozerię. Największa chyba w tym zasługa Mikołaja Kostki, który szturmem podbija serca jazzowej publiczności w Polsce. Jedno jest pewne, oto narodził nam się lider (i zespół), który pchnąć może polski jazz na jeszcze wyższy poziom.

Raczkowski & Kostka - Duo (2018)

Raczkowski & Kostka

Franciszek Raczkowski - piano
Mikołaj Kostka - violin

Duo

SJ 028





By Krzysztof Komorek

Franciszek Raczkowski i Mikołaj Kostka są studentami Akademii Muzycznej w Katowicach. Łączy ich jednak coś więcej, bowiem nazwiska obu muzyków pojawiają się przy okazji kilku różnych wspólnych projektów. Jednym z nich jest duet, którego debiutancka płyta właśnie się ukazała, a jej wydanie zrealizowano w ramach programu Jazzowy Debiut Fonograficzny. Warto wspomnieć, że Franciszek Raczkowski już po raz drugi stał się beneficjentem wspomnianej akcji - w roku 2015 w jej ramach ukazała się płyta autorskiego tria pianisty. 

Pięćdziesięciominutowe wydawnictwo zawiera dwa wspólne utwory duetu, trzy napisane przez skrzypka, sześć przez pianistę oraz na okrasę jedną część zbioru "Sześć melodii" Johna Cage’a. Te Cage’owskie odniesienia słychać w muzyce duetu częściej, ale płyta jest o wiele bardziej zróżnicowana. Trafi się coś śpiewnie słowiańskiego, przebojowa melodia, słychać także subtelne echa tradycji zza wielkiej wody. Wszystko w aurze dyskretnej delikatności przełamanej współczesną improwizacją. Wspomniana "IV" Cage’a płynnie przechodzi w "Ludowiaka", łącząc klimaty nadwiślańskie ze stylistyką amerykańskiego kompozytora. Intrygujące "Cis Fis", nieśmiało budujące melodię w pierwszej części i zaskakująco odchodzące od niej w długim finale części drugiej. Pomysłowy i zabawny momentami jest "Fancy". Wreszcie na finał muzycy raczą nas uroczą, balladową miniaturą "Prelude In Waiting", po której najlepiej… puścić całość od początku. 

Lubię sięgać po płyty kameralnych składów, a album Franciszka Raczkowskiego i Mikołaja Kostki dobrze wpasowuje się w taką formułę. Nie ma tu dominacji jednego z instrumentalistów – obaj odnajdują się zarówno w rolach pierwszo-, jak i drugoplanowych, a także w klasycznych duetowych konwersacjach i przepychankach. "Duo" nie jest też – jak już nadmieniałem – monotonne stylistycznie, przy czym to zróżnicowanie nawet przez chwilę nie stwarza wrażenia nieprzemyślanego wyboru. 

Ciekawa to i nie obojętna dla słuchacza płyta. Dobrze wpisująca się w listę dotychczasowych, z reguły celnych wyborów komisji, prowadzonego przez Instytut Muzyki i Tańca programu płytowych debiutów. A Franciszka Raczkowskiego i Mikołaja Kostkę należy uważnie wziąć pod lupę i to nie tylko z racji opisywanego tu wydawnictwa. Warto bowiem wspomnieć, że muzycy Ci "atakują" nas równolegle – także wartą uwagi – płytą prowadzonego wspólnie kwartetu Follow Dices.