Skład: Michał Barański – kontrabas, g. basowa, głos, beatbox, instrumenty klawiszowe Michał Tokaj – fortepian, Fender Rhodes, syntetyzator, organy Hammonda Łukasz Żyta – perkusja Shachar Elnatan – gitara, śpiew Kuba Więcek – sax altowy, syntetyzator Kacper Malisz – skrzypce Joachim Menzel – Lira korbowa Jan Smoczyński – akordeon Olga Stopińska – wokal Bodek Janke - tabla Dziadek Tadek - recytacja
„Masovian Mantra” (2022)
Seria: Polish Jazz Vol. 88
Wydawca: Polskie Nagrania/Warner
Tekst: Paweł Ziemba
Charles Mingus powiedział kiedyś: „UCZYNIENIE SKOMPLIKOWANEGO PROSTYM JEST CZYSTĄ KREATYWNOŚCIĄ”. Trudno się z tym nie zgodzić! Zapewne wielu z nas doświadczyło bólu i porażki nad rozwiązywaniem zagadnień, które z pozoru wydawały się proste. TAKIE doświadczenie uczy pokory, ale również szacunku i uznania dla dzieła.
Michał Barański to muzyk totalny. Przez lata funkcjonowania w różnych formacjach zyskał reputację jednego z najlepszych polskich basistów. Pojawiał się w nagraniach wielu polskich i zagranicznych gwiazd jazzu, prezentując się jako osoba o wyjątkowej wrażliwości oraz wirtuozerskich umiejętnościach. Pomimo tak bogatej w doświadczenia muzyczne kariery, dopiero w wieku 38 lat zdecydował się na wydanie swojej debiutanckiej płyty.
Być może fakt, że Barański dość późno (w porównaniu z młodszymi kolegami z branży) zdecydował się na nagranie swojego albumu, nie był przypadkowy.
Zawód kontrabasisty zapewne powoduje, że zawsze odczuwa się brak czasu na własne projekty. Przecież bas to podstawowy instrument każdego zespołu, tak więc muzyk kontrabasista, a do tego tak znakomity (uznany w ankiecie Jazz Forum za mistrza tego instrumentu), nie narzeka na brak możliwości grania.
Może na ten album, a zwłaszcza jego muzyczną zawartość, powinniśmy spojrzeć jak na butelkę wyśmienitego wina, które lepiej smakuje, gdy najpierw przez wiele miesięcy leżakuje w beczce, potem oddycha po otwarciu, ma właściwą temperaturę i wtedy dopiero uwalnia wszystkie swoje aromaty, a my dowiadujemy się o nim więcej, niż tylko ile kosztuje i z jakich jest winogron.
Właśnie dlatego powinniśmy docenić fakt odłożonej w czasie decyzji o nagraniu tego albumu, będącego wynikiem wielu lat studiowania, poszukiwania własnej drogi rozwoju oraz kształtowania muzycznej osobowości. Myślę również, że naturalna skromność i pokora wzmacniały przekonanie Barańskiego, że aby coś przekazać - trzeba mieć coś do powiedzenia.
Pomimo faktu, że bohater recenzji pochodzi ze Śląska, mazowiecka nuta wydaje mu się bliższa i bardziej inspirująca. Nic więc dziwnego, że właśnie te dźwięki, układy rytmiczne stanowiły fundament do stworzenia tego albumu - mazurki bywają zawiłe rytmicznie i melodyjnie, co stanowi doskonałą bazę do grania jazzu. „Masovian Mantra” to przykład kreatywnego podejścia do tworzenia muzyki korzystającej z bogactwa i dziedzictwa folkloru w jak najbardziej współczesny sposób.
Dając sobie czas na pełne skonsumowanie dźwięków wylewających się z tego krążka, z pełnym przekonaniem mogę napisać, że „Masovian Mantra” jest wyjątkowym projektem. To prezentacja bogactwa brzmieniowego jakie posiada w swoich zasobach instrumentalista, kompozytor, lider Michał Barański. Od dawna piszemy, że muzyka jazzowa w okresie ostatniej dekady bardzo się zmieniła. Jednym z elementów tej zmiany jest fakt, że częściej gra się rytmy nieparzyste, a takie granie wymaga trochę innej wiedzy, a przede wszystkim - umiejętności.
Zastosowane przez Barańskiego niemal matematyczne rozwiązania powodują, że muzyka zaczyna wybrzmiewać inaczej, ale zarazem nie jest pozbawiona naszej mazowieckiej melodyjności. Od wielu lat obserwujemy odrodzenie polskiej muzyki ludowej. Wielu wykonawców wpisuje folklor na stałe do swojego muzycznego CV. To co odróżnia album Barańskiego od innych płyt tego typu to współczesny język. Mieszają się tu jak w tyglu: Funky, RAP, Ambient, zmiany rytmiczne… wszystko co dziś otacza nas w sferze dźwięków. Barański korzysta z wielu doświadczeń i inspiracji, nadając muzyce jedną formę - muzyki jazzowej.
Otwierający płytę głos Dziadka Tadka może pozornie mylić. Brzmi jakby miał to być RAP, a tak naprawdę to inspiracja i początek wejścia do frazy Konkolowej. Okazuje się, że te pozornie dwa odległe światy muzyczne, przy zastosowaniu odpowiedniego łącznika (rytm), znakomicie się przenikają.
Mimo faktu, że możemy obcować z muzyką reprezentującą dwie kultury: indyjską i polską oraz że mieszają się elementy jazzu zachodniego z jazzem europejskim, album nie określa granic ani ich nie wyznacza. „Masovian Mantra” to muzyczny przykład „globalnej wioski”. Łatwość przenikania, nakładania się wielokulturowych elementów realizuje się tu w sposób naturalny. Z teorii muzyki i jej podstawowych założeń wiemy przecież, że muzyka indyjska jest jedną z najuboższych w harmonię. Z drugiej strony jest jedną z najbogatszych, najpełniejszych, jeśli chodzi o rytm. Te różne z pozoru elementy tworzą nowy wymiar, nadając muzyce nowego znaczenia. Fakt ten jest zupełnie nowym zjawiskiem na naszej scenie muzycznej.
Pomimo tego, że w nagraniach słuchacz odnajdzie wiele elementów folklorystycznych, „Masovian Mantra” nie jest nudna, ani też standardowa w swojej formie. To przykład nowoczesnego podejście do procesu realizacji zamierzeń twórczych kompozytora. Nie znajdziemy tu powszechnie znanego modelu opartego na temacie i następujących po nim solowych popisów. W zamian, odnajdujemy zdecydowanie szersze spojrzenie na możliwości interpretacyjne i udział poszczególnych instrumentalistów w procesie tworzenia muzyki. Tematy są ciekawe, o znacznie bardziej rozpisanych przez kompozytora partiach, a jednocześnie ze sporymi obszarami do wypełnienia przez wykonawców, co realizuje się często w dość zaskakujących momentach. Muzyka zawarta na krążku, to swoista historia opowiedziana trochę innym językiem niż ten, do którego jesteśmy przyzwyczajeni, ale mimo tego zrozumiała dla nas bez względu na znajomość reguł.
To co mnie pozytywnie zaskoczyło, a jednocześnie przyniosło bardzo ciekawy efekt, to umiejętności kompozytorskie Barańskiego. Jego muzyka jest różnorodna, kolorowa, rytmiczna, a momentami nawet transowa. Słychać, że lider jest bardzo doświadczonym artystą, doskonale poruszającym się w wielu obszarach jazzu i dokładnie rozumiejącym, co chce osiągnąć w każdym z utworów (dokąd zmierza i dlaczego).
Elementem zasługującym na uwagę jest dość duży udział i sposób zastosowania elektroniki. Michał Barański rozszerzył swoje kompetencje muzyczne o umiejętność obsługi i korzystania z indyjskiej perkusji wokalnej oraz beatbox’a. Z jednej strony nic w tym nowego. Przecież od lat w nowoczesnym jazzie elektronika stanowi istotny element tworzenie muzyki. Jednak w przypadku „Masovian Mantra” elektronika bardzo wyraźnie pełni rolę kolejnej warstwy dźwiękowej, tworzącej „background”. To łączenie brzmień elektronicznych, beatów z klasycznie brzmiącymi instrumentami wypada bardzo efektownie i nowocześnie. Na krążku pojawiają się elementy muzyki ambient, a całość brzmi dynamicznie, pulsuje i faluje.
Obok pojawia się Konakol – technika oparta na matematycznych schematach rytmicznych, pochodzących z Indii. Ten z pewnością słyszalny element muzyki indyjskiej, został doskonale włączony w charakter całej płyty.
Konakol słychać we wszystkich dźwiękach i kompozycjach Barańskiego. W niektórych utworach wybrzmiewa on delikatnie łącząc się z kujawiakami po to, aby w kolejnym wybrzmieć pełną mocą. Ta charakterystyczna technika to nic innego jak inny sposób myślenia o rytmie niż ten, do którego my - Europejczycy jesteśmy przyzwyczajeni.
Wydawałoby się, że nierytmiczność i nieparzystość w muzyce jest nam znana (przecież polska muzyka ludowa jest często grana na 3), ale ta nieparzystość w wydaniu indyjskim wnosi wiele nowego i nieoczywistego.
Ciekawym przykładem jest utwór „Leciały Żurawie”. Olga Stopińska to specjalistka od śpiewu w stylu kurpiowskim, a zaproszenie jej do współpracy okazało się doskonałym wyborem. Wykonana przez nią nostalgiczna kompozycja to wyjątkowy przykład połączenia polskiej muzyki ludowej z nieparzystymi rytmami systemu Konakol.
Nie bez znaczenia jest lista muzyków zaproszonych przez Michała Barańskiego do nagrania płyty. Trzon stanowi sekcja rytmiczna, w skład której obok samego lidera wchodzą: Michał Tokaj - fortepian i Łukasz Żyła - perkusja. Ta trójka zna się bardzo dobrze i wzajemnie inspiruje. Dodatkowo Barański zdecydował o rozszerzeniu sekcji, o gitarzystę jazzowego Shachar Elnatana, pochodzenia izraelskiego. Decyzja ta spowodowała, że muzyka zyskała solidne wsparcie rytmiczne, oraz bardzo ciekaw etniczne oraz bliskowschodnie brzmienie. Gra Elnatana znacząco wykracza poza to, do czego przywykliśmy słuchając polskich albumów jazzowych.
Ciekawym zabiegiem jest zaproszenie do udziału w realizacji wybranych utworów gości. Kacper Malisz – skrzypek jazzowy młodego pokolenia o bardzo silnych korzeniach polskiej muzyki ludowej, członek kapeli Maliszów, jak również laureat ostatniego konkursu Zbigniewa Seiferta. Joachim Mentzel to kolejna osobowość polskiej sceny jazzowej, grający na lirze korbowej - bardzo rzadkim i nie łatwym w zastosowaniu jazzowym instrumencie. Ten skład zaproszonych do nagrania płyty gości uzupełniają jeszcze: Kuba Więcek grający na saksofonie, Jan Smoczyński na akordeonie oraz Bodek Janke na tabli jak również wspomniana wcześniej Ola Stopińska – wokal.
„Masovian Mantra” jest eleganckim amalgamatem nowoczesnego jazzu korzystającego bardzo umiejętnie z wpływów folklorystycznych - zarówno polskiego folkloru, jak i indyjskiej techniki perkusji wokalnej Konnakol. To przykład płyty skłaniającej do refleksji związanej z uniwersalnością muzyki. Prowokuje do rozważań nad rolą muzyki we współczesnym świecie. Mimo faktu, że posługujemy się określeniami opisującymi rytm z perspektywy modelu indyjskiego bądź europejskiego, „Masovian Mantra” jest przykładem muzycznej integracji i spójności: nie ma znaczenia skąd przybywasz; ważne jest z jakimi intencjami oraz z jak bardzo otwartym rozumem i sercem.
Wbrew pozorom, muzyka zawarta na krążku, wymaga od słuchacza poświęcenia jej uwagi. Nie jest to muzyka do samochodu, aczkolwiek nie oznacza to, że nie można jej słuchać podczas jazdy. To album koncepcyjny, zapraszający słuchacza do głębszego zanurzenia się w rytm, melodykę i muzyczny przekaz.
Dorota Miśkiewicz - śpiew Toninho Horta - gitara, śpiew Michael Pipoquinha - gitara basowa Armando Marcal - instrumenty perkusyjne, chórki Bodek Janke - perkusja, instrumenty perkusyjne, tabla
"Bons Amigos" (2023)
Tekst: Maciej Nowotny
To, że Dorota Miśkiewicz jest zakochana w muzyce brazylijskiej wiemy od czasów jej wydanej w 2008 roku płyty "Caminho". Zresztą artystka mieszka w Portugalii, gdzie ma okazję "nasiąkać" kulturą i językiem portugalskim, który z powodzeniem używa w nagranym na tym krążku materiale. Mniej zorientowanym łatwo byłoby zlekceważyć to nagranie, że to kaprys kolejnej polskiej "diwy", która wzięła sobie do towarzystwa legendarnego brazyliskiego gitarzystę i wokalistę, aby się przy nim wylansować. Owszam tak dość często bywa w polskim szoł biznesie, ale w przypadku Doroty Miśkiewicz jest inaczej. Nie jest ona celebrytką, ale wokalistką jazzową z prawdziwego zdarzenia i jej ambicje nie koncentrują się na obecności na różnorakich "ściankach", ale są stricte artystycznie. I przez ten pryzmat warto oceniać tę płytę, bo chociaż jest ona chwilami słodka aż do przesady, to z drugiej strony nawet dla wymagającego słuchacza jazzu zawiera sporo interesujących smaczków.
Pierwszy smaczek już wymieniłem, to Dorota śpiewająca po portugalsku, ale tego można się było spodziewać. Większym zaskoczeniem jest Toninho Horta śpiewający parę słów po... polsku. To oczywiście żarcik, acz miły. Ale już bardziej na poważnie to gitara Toninho Horty na tej płycie szybko uzmysławia nam, że mamy tu do czynienia nie tylko z wirtuozem, co z artystą o niepowtarzalnej osobowości, który nie przypadkiem współpracował z tej klasy legendami brazylijskiej muzyki co Carlos Jobim, Milton Nascimento, Flora Purim czy Sergio Mendez. Ten Pan właściwie nie potrzebuje reklamy, natomiast warto pochwalić sekcję rytmiczną, którą tworzą basista Michael Pipoquinha i grający na perkusji Armando Marcal i Bodek Janke. Dzięki nim muzyka ma autentyczny brazyliski puls, który sprawia, że w takiej na przykład sambie "Budzić się i zasypiać (z Tobą)", nie jesteśmy w stanie się gniewać na banalny do bólu tekst, lecz po prostu mamy ochotę zerwać się z krzesła i tańczyć tańczyć tańczyć.
Rozumiem, że niektórych z Was razić mogą małe szpileczki, które niekiedy wbijam tu i ówdzie pisząc na przykład o tekstach na temat miłości, które rażą mnie swoim schematyzmem. Piszę jednak szczerze, z serca, i dlatego równie otwarcie krytykuję, co przyznaję, że słuchając na tej płycie Doroty Miśkiewicz nie raz ręce same składały mi się do oklasków. Na przykład za jej muzykalność, słyszalną właściwie w każdym utworze, czy za cudne, świeże wykonanie jej wielkiego przeboju "Nucę, gwiżdżę sobie" z gwiżdżącym jak mały chłopiec Toninho, w którym udało się złapać lekkość z jaką wiatr niesie zapach kwiatów wraz z bryzą znad oceanu. Wreszcie za dowcip, w "podhalańskim" początku "Party in Olinda", w którym nasycone sambą wokalizy tworzą pełen abstrakcji obraz muzyczny, od którego trudno się oderwać. W ogóle na całej płycie słychać u wokalistki swobodę w operowaniu głosem, pewność siebie, dojrzałość, ale i dziecięcy enztuzjazm, radość i ekscytację z muzykowania w tak wyśmienitym towarzystwie. To dodaje muzyce skrzydeł i udziela się słuchaczowi.
Czy jednak to wszystko wystarczy by muzykę uznać za interesującą? Hmm, to zależy od człowieka. I od sytuacji. Na przykład dla mojej córki, która po raz kolejny wraca do ukochanej Portugalii, a ostatnio po dwóch tygodniach spędzonych na włóczędzie z Lizbony do Porto, stwierdziła że tylko tam potrafi być szczęśliwa, być może tak. Spójrzcie zatem we własne serce: jeśli jest tam tęsknota za słońcem, za oceanem, za rozkołysanymi jak palmy brazylijskimi rytmami, to chyba najlepiej jeśli posłuchacie tej muzyki i zdecydujecie sami. Warto.
Christoph Beck - tenor saxophone, bass clarinet Patrick Bebelaar -piano Bodek Janke - drums, tabla
Tartaros
DML 038
By Adam Baruch
This is the third album as a
leader by young German saxophonist / composer Christoph Beck, recorded in a
trio setting with pianist Patrick Bebelaar and Polish (resident in Berlin)
drummer Bodek Janke. The album presents twelve original compositions, all by
Beck.
The music is mostly melody
based and offers a wide and diverse range of moods and tempi, presenting a
highly skilled compositional ability, rather than sketchy themes, which often
serve as basis for Jazz improvisations. It offers a lot of space and freedom,
venturing into pretty Free Form passages, but remains well-structured and harmonically
sound at all times.
The bass-less trio handles the
music brilliantly, with Beck alternating between tenor saxophone and bass
clarinet, Bebelaar playing superbly and handling the job of providing not only
harmony but adding excellent soloing and a bass layer, and finally Janke, who
cements the music together and pushes it forward with his robust and highly
imaginative percussive work. The album holds a lot wonderful
surprises, like the tabla parts played by Janke or the superb bass clarinet
parts, which are deeply emotional and atmospheric. All this offers a truly
delightful musical journey, which happens rather rarely, and is definitely
worth embracing.
I admit of not being aware of
Beck’s work earlier (my loss of course) and this album comes as a revelation of
his abilities and talents. I’ll have to dig out his earlier work as it
definitely seems worthwhile, now that I have discovered him. Overall this is a beautiful
piece of music, from start to finish, which shows how inventive, artistic and
sophisticated European Jazz can be at its best. Beck is definitely a musician
worth following and the album highly recommended to all Jazz lovers around the world!
Shishani Vranckx - vocals, guitar
Kristjan Randalu - piano
Phil Donkin - bass
Bodek Janke - drums, percussion
with
Bill Evans - saxophones
Gilad Hekselman - guitar
Sebastian Studnitzky - trumpet
Atom String Quartet
This is an album by Polish
(resident in Berlin)
Jazz drummer/composer Bodek Janke recorded in an international quartet
setting with Namibian vocalist/guitarist Shishani Vranckx, Estonian pianist
Kristjan Randalu and British bassist Phil Donkin. The excellent Polish Atom
String Quartet provide the string parts and world class guests: American
saxophonist Bill Evans, Israeli guitarist Gilad Hekselman and German trumpeter
Sebastian Studnitzky appear on selected tracks. The album presents ten tracks,
five of which are originals (two by Janke and three by Vranckx) and the rest
are arrangements of Pop songs. As the title suggests, this album is a
continuation of its predecessor called "Song" released a couple of
years earlier.
Although basically a Jazz
album, the concept it presents is a mixture of inventive and ambitious
arrangements of well known Pop songs and original compositions, with the
emphasis on transforming the music into way more complex setting than its
origins. Not surprisingly, since the leader is a drummer, the most striking
feature of the music is a completely idiosyncratic rhythmic/polyrhythmic
approach, which takes the music into an entire new dimension.
The instrumental performances
by all the participants on this album are simply phenomenal. Bodek is the
rhythmic machine, which drives the entire ensemble, but the superb piano parts
and excellent support by the bassist create a most impressive ambience of
pulsating/vibrating musical unity, which sparks with originality. Vranckx
adds her warm and somewhat mystical vocals, which bring the depth of African
music into the proceedings. The guest stars add the proverbial cherry on top,
carefully trying not to steal the show and respectfully naturally expand the
ambience. The string arrangements deserve a special mention, not only because
they are brilliantly executed, which is hardly surprising, but mostly due to their
perfect fit to the core of the music, and not just an artificial ornamentation.
Overall this is a most unusual
and highly fascinating album, which requires repeated attentive listening
sessions in order to truly expose its hidden treasures. It offers strikingly
unusual arrangements and brilliant performances, full of aesthetic
sophistication and reflecting the best European Jazz has to offer. This music
should find a wide range of listeners, who are sure to enjoy its beauty, both
within the circles of Jazz connoisseurs and beyond. Wholeheartedly and highly
recommended!
