A quarter of a century ago, I spent my life engineering on the oil rigs in the North Sea. I preferred working night shifts, which is a calmer time, when only the necessary staff are around doing their regular job. Sitting for hours in a hermetic few cubic meters-sized unit with a dozen monitors informing about virtually every vital process on the rig, twelve hours on, twelve hours off, no Saturdays/Sundays/eves, three weeks in line cleans perfectly one's head and soul. I listened to a lot of music on shift, but otherwise the sounds of the rig and the sea made my daily soundtrack.
Wojciech Jachna - trąbka, efekty Rafał Kołacki - konga, gong, perkusja, moog, elektronika Krzysztof Topolski - perkusja
"Krajobrazy" (2025)
Tekst: Grzegorz Borecki
Z czym laikowi kojarzy się BUK? BUK - drzewo, BUK - miasto. Pierwsze bardzo trafne skojarzenia. Szukamy dalej. BUK'a - fikcyjna bohaterka książek Tove Jonsson, BUK'iew - nasiona bukowca ...
Moglibyśmy tak bez końca żonglować BUK'iem, tymczasem rzeczywistość stawia przed nami całkiem nową jakość BUK, nienamacalną, bezkształtną (nie licząc opakowania), bezwonną przestrzeń ubraną jedynie w dźwięki i usilnie domaga się nazwania jej zawartości.
Przenosimy się do łódzkiej Fabryki Sztuki, jest wrzesień ubiegłego roku. Zgodnie z tytułem płyty czeka nas odsłuch trzynastu utworów (kompozycji/improwizacji) na miliony przedmiotów, z których tylko niektóre zaliczyć możemy do bardzo szeroko rozumianej kategorii instrumentów perkusyjnych. W roli podmiotów wykonawczych - Rafał Kołacki i Arszyn (Krzysztof Topolski), w roli przedmiotów wykonawczych - gong, grzechotki, dzwonki, konga, rożek, obiekty, drewniany blok (ten pierwszy) oraz perkusja, talerze, patyki, młotki, szczotki, klucze, krowie dzwonki, bęben, głos, syntezator (ten drugi).
Na spektakl opętanych rytmem muzyków przeznaczyć winniśmy sporo ponad godzinę zegarową i być może z punktu widzenia jego walorów artystycznych stanowi to jedyną jego wadę. Trzynaście dramaturgicznych pomysłów na ogół bardzo ciekawie się rozwija, po prawdzie jednak, muzycy nie zawsze znajdują odpowiedni moment, by dany wątek sfinalizować. Dyktat rytmu, owa mantra nieskończoności narracji nadmiernie determinują poczynania artystów. Rzućmy zatem okiem na zawartość i wskażmy szczególnie udane momenty "Trzynastki".
W pierwszym odcinku dominantą zdają się być iberyjskie kastaniety, choć w zestawie przedmiotów wykorzystanych w nagraniu ich nie znajdujemy. W drugim napotykamy na feerię talerzy, które zawłaszczają przestrzeń Fabryki, a w trzecim muzycy czynią ważny krok w kierunku rozwiązań bardziej typowych dla perkusji i instrumentów perkusyjnych. Czwarta część to kolejny etap rosnącej dominacji rytmu, wspomaganej głosami, które dość szybko topią się w formule powtórzeń. W piątej części pojawia się dźwięk dęty, a wszystko wokół zdaje się skwierczeć nieinwazyjną elektroniką. Na tle tego, co dotychczas, ciekawie sytuuje się szósta opowieść - czujemy oddech głuchego kosmosu, słyszymy skromny drumming po krawędziach werbla, a całość nabiera wręcz ezoterycznego posmaku.
Siódmy odcinek stawia na puls jednostajnego rytmu i rozbłyskujące talerze, ósmy zdaje się estetycznie zahaczać o afrykańską polirytmię, a element swobodnej improwizacji staje się na moment udziałem muzyków. Kolejny etap to atak congas, które nie biorą jeńców. W dziesiątej - drobny stopping i kalejdoskop niemal wyłącznie udanych zdarzeń fonicznych - kołatki, błyskotki, coś dmie, coś szeleści małą elektroniką. Dużo emocji, tyleż kreacji i najwyższa ocena recenzenta. W jedenastej i dwunastej części coś mechanicznie szeleści, ale poświata elektroakustyki nie sprzyja łatwym skojarzeniom. Tempo rośnie, talerze hałasują. Wreszcie finał, który tłumi emocje, stawia na rezonans akustycznych przedmiotów, podlewanych cienką strużką syntetyki. Cisza po ostatnim dźwięku pozostawia recenzenta w rozkroku - mnóstwo intrygujących dźwięków nie zawsze spina się w równie wartościową całość.
Na potrzeby recenzji najnowszej płyty kolektywu Innercity Ensemble przygotowałem sobie listę skojarzeń, które wywołuje u mnie muzyka zespołu. Prawdopodobnie uległem w ten sposób zwyczajom panującym w rzeczywistości wirtualnej, a szczególnie w mediach społecznościowych, gdzie wszystko trzeba otagować wzdłuż i wszerz, a nawet w poprzek. Z tej chmury tagów, czy jak kto woli, skojarzeń muzycznych, wyszło mi, że Innercity Ensemble jest jednym z tych zespołów, które mogą się pochwalić naprawdę szeroką rozpiętością inspiracji. Na każdym z dotychczasowych wydawnictw kładli nacisk na inną formę ekspresji, a jednocześnie zachowywali swój charakterystyczny styl i brzmienie.
Podobnie jest i tym razem. Przy okazji panowie chyba już na dobre zadomowili się ze swoimi projektami (Kapital, Alameda i właśnie Innercity Ensemble) w krakowskiej wytwórni Instant Classic. Na "IV" wciąż podążają wytyczoną przez siebie drogą, a z listy skojarzeń, o której wspomniałem we wstępie, wyszło mi, że Innercity tym razem najchętniej sięgają po inspiracje progresywną elektroniką i tzw. szkołą berlińską spod znaku Klausa Schulze’a, Tangerine Dream czy Manuela Göttschinga.
"IV" jest najbardziej elektronicznym spośród dotychczasowych albumów zespołu, co przejawia się w tym, że często na pierwszy plan wysuwane są syntezatory oraz ambientowe pasaże. W muzyce jest też dużo swobody, ciekawych motywów melodycznych i wokali Kuby Ziołka. W "The Great Kuyavian Meadows" gościnnie śpiewa też Jaśmina Polak. Pojawiające się na płycie wokalizy sprawiają, że jest to chyba najbardziej przystępne wydawnictwo supergrupy. Z drugiej strony twierdzenie, że jest ono piosenkowe, byłoby jednak dużą przesadą.
Słuchacze jazzu zwrócą rzecz jasna uwagę na czyste i klarowne brzmienie trąbki Wojciecha Jachny, a zwolennicy przetworzonych i uwspółcześnionych afrykańskich rytmów też nie powinni narzekać. Zdecydowanie mniej tu jednak gitarowej psychodelii i jazzowej improwizacji. Nie wpływa to jednak znacząco na odbiór muzyki. Innercity Ensemble mogą pochwalić się kolejnym udanym albumem, ale moim ulubionym w ich dorobku wciąż pozostaje "II".
Współpraca toruńskiego duetu Hati z tubistą Zdzisławem Piernikiem mogłaby posłużyć za idealną egzemplifikację powiedzenia "ciągnie swój do swego". Z towarzyszącego płycie tekstu autorstwa Jana Błaszczaka dowiadujemy się, jaka była sekwencja zdarzeń, które doprowadziły do tego, że oto możemy trzymać w dłoniach ich album "Avant-Garde Out Of Poland".
Otóż w 2014 roku, po solowym koncercie Piernika w warszawskim Mózgu Powszechnym, muzycy duetu Hati – czyli multiinstrumentaliści Rafał Iwański i Rafał Kołacki – zaprosili artystę, by wystąpił na organizowanym przez nich festiwal CoCart w Toruniu. W marcu 2017 roku zagrali razem na scenie w ramach cyklu "Awangarda na ucho", a parę miesięcy później zarejestrowali muzykę, która znalazła się na wydanej niedawno przez Requiem Records płycie. Nie mogłyby te zdarzenia nastąpić, gdyby nie wspólnota artystycznych dusz Hati i Piernika.
Dominują tu formy improwizowane, które zadziwiają konsekwencją budowania atmosfery oraz właśnie wspólnotowością tworzenia. "Avant-Garde Out Of Poland" to nie wynik spotkania egoistów, gdzie ważniejszy od kolektywnej pracy byłby na przykład krzyk, który mógłby uchodzić za wyraz bezkompromisowej szczerości. Jest wręcz przeciwnie: to bardzo spójna sekwencja utworów, w ramach których wszystkie głosy tak płynnie i logicznie się przenikają, jakby płynęły z jednego, złożonego instrumentu. Mam nadzieję, że to porównanie skutecznie obrazuje skalę zespołowości i wyczucia, którą Hati i Piernikowi udało się osiągnąć. Harmonia brzmień i osobliwych opowieści wydaje się być efektem wyćwiczenia i przygotowania, a przecież tak nie było!
Ich fascynująca muzyka to istna uczta dla wyobraźni, która kreuje najdziwniejsze obrazy i sytuacje. Trio tworzy ciekawe, panoramiczne łuny, pośród których eksplodują kolejne sonorystyczne zdarzenia. Pewne brzmienia przynależą do świata instrumentów, inne są niczym dźwięki z recyklingu, gdzie usterka i przypadek są akuszerami sztuki. Szkoda jedynie, że muzyka podzielona jest tu na kilkuminutowe jednostki, o wiele lepiej słuchałoby się jej bez przerw, które wybijają z kompletnego w niej zanurzenia. Chciałoby się bowiem w takim stanie pozostać nie na kilka, lecz przynajmniej na kilkadziesiąt minut.
Innercity Ensemble‘s "II" is a study in black and white, but in these improvisations the colors are not always what one might expect. Each entry comes across as a riff on a theme. The contrast yields to synthesis, much in the same way as a yin-yang symbol swirls opposing forces until they seem complimentary. White is all colors together in light. White symbolizes purity, faith, redemption, transformation. The white dove, the white horse, the stars and the moon: all as white as a bride’s dress. But white can also connote blindness (white-out conditions), surrender (the white flag) and death (the pale rider).
Innercity Ensemble’s lovely video for “White 1″ (seen below) grows out of light and develops into a meditation on color. Light and shade shift and mutate, focus and blur, like a stained glass forest. A bird cries among the trees; ritual chimes are struck. A lonely saxophone attempts to cut the fog; faces appear in the leaves. Ironically, the viewer begins to appreciate the black of outline: rose, stem, vein. The music exists in controlled chaos, waiting to burst forth. At the end, the instruments are drowned in a low drone, only to re-emerge from ripples on the subsequent track.
The White disc is the more active of the two discs, with wild percussion and unbridled horns. “White 2″ is alive with synth squall and Morricone guitar, while “White 3″ jumps head-first into melody and crunch. Each of the performers is given space to explore, the result of mutual respect between the participants. Innercity Ensemble is in fact billed as an “improvisational Polish supergroup”, and includes members of Stara Rzeka, HATI, Contemporary Jazz Quintet and Dwutysięczny. We would expect no less than total devotion. But to call this music jazz would be to short-change it; II is just as much post-rock or freeform rock improvisation, in its best moments creating a wall of sound akin to the extended live sets of Godspeed You! Black Emperor. As the songs grow longer, so do the ethnic and trancelike elements; “White 4″ sounds more like a Turkish bazaar than a Polish nightclub.
The choice to begin with white is noteworthy because it represents creation from chaos, the stars in the night sky, the ink on the page. As the band turns to black on the transition piece “White 5″, the sound grows measured and introspective. At first, this results in an energy dip, but after a few minutes the contrast seems wise. Traditionally, black has been associated with darkness, death and depression, as well as with evil and sin. But it is also the color of repentance (priests’ robes) germination (the dark night of the soul) and the afterlife (Anubis). In clothing, black is slimming; in painting, black is strong. For an extensive study of the color black in art, we recommend John Harvey’s excellent 2013 study, The Story of Black.
The black disc takes up where the white disc left off: quiet, pensive, moody. A single strike of a bell sounds like a call to prayer. The early black tracks sound like night, mysterious and inviting, alluring yet not dangerous. Wordless chants inhabit the back end of “Black 1″ like the introits of a choir. As the disc continues, it grows progressively more percussive, transforming the venue from smoky back room to crowded dance floor. This brings up one of the most intriguing associations of black as it pertains to darkness and inhibition; while people do dance in the light, they are more accustomed to doing so in the dark. And while one might pin associations of drunkenness and depravity on such proceedings, none of those are present here: instead, this is the revelry of friendship, the promise of romance, and the healthy imbibing that allows one to be one’s self. This impression is modeled first by the musicians, whose individual natures are celebrated throughout the recording. By the end, there is no more black and white, but nor is there grey; instead, there is (watch the hyphens) black-and-white, a single entity that protects individuality while cherishing the whole.
guests:
Tomek Pawlicki - flute on Ołowiane słońce
Antek Majewski - cello on Niedzieli Życia III
Katahdin (2012)
By Dirk Blasejezak
“This album was recorded in three days during an improvisational meeting in Mózg, Bydgoszcz. The idea was to capture unique sound of seven different personalities merging into one stream of free-flowing peaceful and sincere musical experience. The results of this meeting turned out very fruitful and the listening opportunity that we give to you should be as opening as creating those sounds was for us.”
“Opening” probably is the key word here! This is definitely a hard one for the Jazz Police. Katahdin goes beyond some of the borders of jazz music. Anybody who thinks that it has to swing to be jazz should better keep his hands off this record. Free jazz fans on the other hand will also have problems with this album. The Innercity Ensemble walks here on rarely explored terrain; somewhere on the intersections between some of the most important musical movements of the 20th century.
Starting into the album my first association was: Is this new music? Are those some jazz musicians playing improvisations on Terry Riley? Because the first thing that hits the ears are patterns - percussive patterns. And it takes a while until you realise that those patterns are here to stay. One half of the band is involved in percussion and it takes the rest of the band some time to get heard. When finally on the second track the horn comes through more clearly to help the listener out every jazz fan should get a grip on this album.
This is also when the second association swept over me: The Panthalassa album with remixes of Miles Davis by Bill Laswell, and the (quieter) music from Miles Davis’ electric phase in general. And this kept coming whenever trumpet and drums are more present although this is in no way comparable with the 60ies or 70ies but truely a work of the 21st century.
And there’s another influence I’m not exactly sure of (maybe that’s only me); and I had to search a while through my not so often enjoyed music until I found what faintly shines through: at some time after listening twice or three times through the whole album I was reminded of some music I hadn’t put on for more than a decade: consumed by Ritchie Hawtin aka Plastikman. For me that was the missing link - if you can imagine something in-between the patterns of the minimalists, the minimal techno and some dark ambient influences you might get a picture of this recording. This is not any kind of fusion, this is rather an amalgam comprising something new. Something very exciting!
I’m afraid though that this my also be one of the problems of this album: there is no confined audience for this. It gets even harder when gongs and other percussion in combination with voice and samples create a sound that takes you to places far east. (Although I think that I am mislead as Katahdin is a mountain in Maine, USA, but I have to admit that my knowledge of the Indian traditional music is rather restricted.)
Katahdin indeed is “peaceful and sincere” music by some well known Polish musicians that could already be heard in projects like Hati, Contemporary Noise Sextet, Sing Sing Penelope, and many more. A very fruitful get-together it seems when you think of the two other releases in 2012 (i.e. Odrzutowce and the self titled album presented by Milieu L'Acéphale). What’s even more interesting is, that all three were recorded at the Mozg club in Bydgoszcz in August 2011 - it seems they had a very creative time there. But please do not mix these recordings up with the video of Przesilenie (which is often presented for this project) - on this album you find completely different material. And I do hope that there will be many explorative listeners out there - I would definitely recommend this to anybody, not only jazz lovers. In the end the good thing about music crossing borders is that it’s also capable of uniting listeners from different directions. And Katahdin is definitely able to achieve this!
One example from this album (available as a free download):
This
album was recorded in three days during an improvisational meeting in
Mózg, Bydgoszcz. The idea was to capture unique sound of seven different
personalities merging into one stream of free-flowing peaceful and
sincere musical experience. The results of this meeting turned out very
fruitful and the listening opportunity that we give to you should be as
opening as creating those sounds was for us.
Album was recorded by Jarek Hejmann in August of 2011 and mixed by
Hejmann and Ziołek. Cover art "Towards Katahdin" by Tom Staley.
Tracklist: 1. Moonrise 2. Czarodziejska góra 3. Ołowiane słońce 4. Storm-Stereo 5. Nauka 29 liter 6. Mecanique Celeste 7. Sin Cara Azul 8. Niedziela życia III
This record is an effect of a three-day improvisational session in Mozg club in Bydgoszcz in August 2011. It was recorded by: Radek Dziubek, Rafał Iwański, Wojtek Jachna, Rafał Kołacki, Artur Maćkowiak, Tomek Popowski, Kuba Ziołek. The material was recorded by Jarek Hejmann of Madżonga Studio, and mixed by Jarek and Kuba Ziołek. The album is released by Milieu L'Acéphale. At the same time it is a preview of an LP that is to be released in the fall of 2012.
This record is an effect of a three-day improvisational session in Mozg club in Bydgoszcz in August 2011. It was recorded by: Radek Dziubek, Rafał Iwański, Wojtek Jachna, Rafał Kołacki, Artur Maćkowiak, Tomek Popowski, Kuba Ziołek. The material was recorded by Jarek Hejmann of Madżonga Studio, and mixed by Jarek and Kuba Ziołek. The album is released by Milieu L'Acéphale. At the same time it is a preview of an LP that is to be released in the fall of 2012. Cover photo made by Danuta Kiewłen.
