Grzegorz Masłowski – perkusja Marcin Kaletka – saksofon tenorowy Jarosław Bothur – skasofon tenorowy Mateusz Pałka – fortepian Piotr Południak – kontrabas
Album: “Through the Hourglass”
Wydany: SJ Records, Czerwiec 2025
Tekst: Paweł Ziemba
Czas w jazzie ma szczególne znaczenie. Nie chodzi tylko o rytm i puls, granie właściwych nut, czy też subtelne niuanse timingu i groove'u tworzących porywające muzyczne doznania, ale o coś głębszego – o pamięć, przemijanie, ciągłość.
This is the debut album by young Polish Jazz pianist/composer Mateusz Pałka and his trio which also includes bassist Piotr Południak and drummer Patryk Dobosz. The album presents nine compositions, seven of which are originals by the leader, one is composed by Południak and one is a standard. The album was beautifully recorded at the RecPublica Studios and engineered by Maciej Stach. The album's title and artwork obviously hint as to someone's adoration of the "Game Of Thrones" imagery. The album was released by an Italian label, which means that the young Poles age definitely going places!
The music is deeply melodic and
typical of contemporary mainstream European Jazz idiom, with emphasis on the
Polish lyricism and melancholy, which are almost omnipresent on recordings by
Polish Jazz musicians/composers. The themes are developed gradually and
lingeringly, which adds to the tension this music creates and keeps the
listener on edge. The overall level of composition is excellent and composition
is the focus of this album.
The trio plays very well
together, with the piano clearly dominating the proceedings, but the rhythm
section being audible and leading the music amicably. Dobosz displays a wide
array of percussive trickery, which suits the music perfectly, while Południak
keeps his bass lines down to earth and solid like a rock. The overall sound and
attitude of the trio is fresh and innovative, especially in view of the fact
that it rarely swings in the traditional meaning of the term, but allows for a
large degree of rhythmical space, which is intriguing and very effective.
Overall this is a stunning
debut effort, as surprising as many other debut efforts by young Polish Jazz
musicians, who seem to have found the formula to keep Jazz alive and kicking
and intellectually challenging. These young lions are the hope of European
Jazz, and in the not to distant future should achieve the acclaim they so well
deserve. Wholeheartedly recommended!
This is the debut album by Polish Jazz ensemble Cracow Jazz Collective, an octet led by pianist/composer Mateusz Gawęda, one of the most notable upcoming Polish Jazz musicians in recent years. The rest of the ensemble consists of other young and upcoming Polish Jazz musicians: trumpeters Cyprian Baszyński and Dominik Mietła, saxophonists Marcin Ślusarczyk, Sławomir Pezda and Bartłomiej Prucnal, bassist Piotr Południak and drummer Dawid Fortuna. The album presents three expanded compositions, all originals by Gawęda.
The music embodies an amazing
amalgam of contemporary Modern Jazz, which moves stylistically between swinging
melodic themes and collective group improvisation with elegance and grace. The
sound of the octet is typical of much larger ensembles and is no less powerful
than a Big Band at times. The arrangements, which call for unisono brass parts
and almost Rock like rhythmic riffs, create a fat sound, which is extremely
effective. All these contribute to the fact that this is one of the most quite
recordings on the Polish scene lately.
The extended pieces offer
plenty of opportunity to show the individual talents of the ensemble members,
which are all very impressive, but also emphasize the ability of the musicians
to sub-divide the lineup into sections, which play in a variety of combinations
from unisono to individual improvised statements. The majority of the music is
however very "well behaved" and follows strictly wonderfully arranged
scenarios.
This album reveals a much
lesser known side of Gawęda, who so far is mostly known as a piano virtuoso of
highly individual style, who plays mostly Free Jazz and Improvised Music,
whereas here he symbolizes the Jazz tradition not only as the composer and arranger
but also as a player, which can be followed through out this album. Perhaps the
fact that this music was recorded a couple of years before it was released,
portrays Gawęda at that time, which is not what he does now, but I certainly
hope he will make more music as majestic and skillfully arranged as this one in
parallel to his explorations of the Free realms.
There is little doubt as to the
fact that music is such complexity on one hand and perfect execution on the
other is the proof of the incredible level of the young generation of Polish
Jazz musicians, who are slowly taking over the local scene into their capable
hands. In fact it is so good that it should studied by other young musicians as
a model of what Jazz is all about. Definitely a shining gem of an album!
Cracow Jazz Collective jest kolejnym, po składach PeGaPoFo, Silberman czy autorskim triu, przedsięwzięciem Mateusza Gawędy. Niemal wszyscy muzycy, którzy występują na płycie "No More Drama", zdążyli już dać się poznać jako wyróżniające się talenty polskiej sceny jazzowej. Łączy ich wspólne doświadczenie słuchania i kreowania muzyki na krakowskim Kazimierzu, w miejscu zwanym Jądro Jazzu. Ta towarzysko-artystyczna płaszczyzna zainspirowała pianistę do opracowania utworów i aranżacji na oktet z dominującymi instrumentami dętymi.
Trzy rozbudowane kompozycje na albumie to konstrukcje, które umiejętnie łączą ścisłą dyscyplinę, fantazyjną dezynwolturę i pełną swobodę. Tematy Gawędy są znakomite – choćby poruszający, melancholijny wstępny pasaż "Jazz Drama" czy też seria ekspresyjnych wątków w "Piano Drama". Pośród charakterystycznych motywów i kluczowych zwrotów akcji muzycy gęsto prezentują swoje indywidualne bądź kolektywne improwizacje. Wszystkie elementy bogatej koncepcji Gawędy – oparcie utworów na nawracających tematach, jazzowa sekcja (brawa zwłaszcza dla Dawida Fortuny za pełne charyzmy dialogowanie z dmącymi kolegami!), wolny od rytmicznych ram impresjonizm, agresywnie wrzaskliwy free jazz, skupione improwizowanie solo – są stosownie wyeksponowane, składając się na różnorodną, interesującą i spójną całość. Wysoka jakość tych niebanalnych narracji jest niewątpliwa.
Ponadto album krakowskiego kolektywu spowity jest pewną aurą retro, która przywodzi na myśl legendarne albumy Komedy czy Trzaskowskiego. Klasyczne formy i ponadczasowe brzmienia jazzu są Gawędzie bliskie, ale te odniesienia w wykonaniu oktetu żyją współczesną energią, pomysłami i budzącą podziw techniką młodych artystów. Jest to również muzyka na swój sposób poważna – jej rozmach formalny oraz niesione przez nią emocje sprawiają, że mamy do czynienia z płytą dojrzałą, proponującą sztukę bez mała dramatyczną. Zważywszy ów fakt, jej tytuł to jedyna oznaka przekory lidera.
Nie tylko zawiązaniem projektu Cracow Jazz Collective, ale przede wszystkim jego wartością artystyczną Mateusz Gawęda unaocznia, że nie jest po prostu kolejnym zdolnym pianistą młodego pokolenia. Jakość kompozycji i aranżacji, jakie słyszymy na "No More Drama", sytuują go pośród najciekawszych wschodzących gwiazd polskiego jazzu, ambitnie myślących o sztuce w kategoriach nie tylko wykonawczych, ale i kompozytorskich oraz konceptualnych.
This is the debut album by young Polish Jazz quartet Pegapofo, which consists of saxophonist Sławomir Pezda, pianist Mateusz Gawęda, bassist Piotr Południak and drummer Dawid Fortuna. It presents six original compositions (the title track appears in two versions), five of which were composed by Gawęda and one is a group composition by all quartet members.
From the first moment this album starts to play it becomes immediately obvious that this is the direction young Polish Jazz musicians should follow, as it portrays the essence of contemporary modern Polish Jazz at its best. With a miraculous balance of Freedom and discipline, cooperation and individualism, intensity and relaxation, this music simply overwhelms the listener from start to finish, driving hard into the heart of the Jazz idiom.
Pegapofo is an unusual conglomerate of talent and visionary, uncompromising approach to music. There are no limitations, no conventions, no boundaries, just a passion to play what is on their minds, and doing it totally. I was lucky to hear these amazing musicians live and the ultimate test of creating on the spur of the moment seems to be completely effortless to them, which is a true wonder. Despite their young age they are all quite experienced already and God only knows where they'll travel next.
The music of Pegapofo is intense and engaging, and yet despite the obvious complexity and intellectual effort engaged in its comprehension, it sound completely "easy" and friendly, in complete contrast to its intrinsic nature. Perhaps they have found the magic formula of creating ambitious music, which is also accessible to the average listener. Whatever the reason, this phenomenal music simply wins the listener over mercilessly.
Albums of such quality are extremely rare and even on the Polish Jazz scene, which is completely overrun by talent, a release like that happens once or twice a year. Therefore my recommendation is to get hold of this gem ASAP, as it is like bittersweet chocolate, a taste of which stays in your mind forever. The album's title means "freshness" in Polish and this is a breath of fresh air indeed. Absolutely brilliant!
Sławomir Pezda - tenor saxophone
Mateusz Gawęda - piano
Piotr Południak - double bass
Dawid Fortuna - drums
Świeżość
ForTune 053 037
By Mateusz Magierowski
Jazzowa scena Krakowa jeszcze jakiś czas temu była rzeczywistością dość mocno spolaryzowaną. Z jednej strony bowiem mieliśmy proponujące - by posłużyć się dość pojemną kategorią - repertuar okołomainstreamowy kluby znajdujące się w okolicach Rynku, z drugiej zaś - zdecydowanie bardziej otwartą na estetykę free i awangardę przestrzeń Kazimierza na czele z Alchemią i odbywającą się w jej progach Krakowską Jesienią Jazzową. Brak było postaci, które w tych obu środowiskach potrafiły się odnaleźć, pełniąc pomiędzy nimi funkcję swoistych łączników. Dziś takim mianem określić można niewątpliwie grupę młodych absolwentów i studentów kierunków jazzowych na krakowskiej Akademii Muzycznej, którzy od kilku lat prezentując efekty własnych zmagań z różnymi jazzowymi i pozajazzowymi inspiracjami, zgarniają liczne laury podczas ogólnopolskich konkursów.
Jednym z pierwszych tryumfów muzyków, tworzących tę grupę, była pierwsza nagroda w Międzynarodowym Konkursie Młodych Zespołów Jazzowych Jazz Juniors (odbywającym się nomen omen w Krakowie), zdobyta w 2011 r. przez zespół pod enigmatyczną nazwą Pegapofo. Uściślijmy - pozornie enigmatyczną, bo nazwa kwartetu to zbitka pierwszych liter nazwisk wchodzących w jego skład muzyków: Sławomira Pezdy (saksofon tenorowy), Mateusza Gawędy (fortepian) Piotra Południaka (kontrabas) i Dawida Fortuny (perkusja). Ponad trzy lata po wygranej w bodaj najbardziej prestiżowym polskim konkursie dla młodych zespołów jazzowych światło dzienne ujrzała wydana nakładem oficyny ForTune debiutancka płyta zespołu pod wiele obiecującym tytułem "Świeżość".
Owa "świeżość" nie jest w wypadku Pegapofo tylko czczym, pozostającym jedynie w sferze deklaracji manifestem, ale esencją ich muzycznej propozycji, której zasadą wydaje się być twórcze czerpanie z różnych stylistyk poparte umiejętnością przetwarzania ich w pełen suspensu muzyczny spektakl. Jego dramaturgię budują sygnowane saksofonowymi nokautami świetnie czującego się w klimatach spod znaku Matsa Gustafssona Pezdy momenty "kontrolowanego chaosu" ("Świeżość"), rasowo bluesowe peregrynacje pod przewodem Gawędy, rozbudowane prologi o intensywnej amplitudzie emocji ("Powrót do Gruzji"), niemała doza nieoczywistego liryzmu ("My Funny Ballantine's"), czy koniec końców wieńcząca całość, porywająca "Jazz Drama", w której znaleźć można niemal wszystkie wymienione dotychczas elementy i wiele, wiele więcej. Choć wszyscy członkowie kwartetu imponują zarówno jako świetnie wyszkoleni instrumentaliści, jak i obdarzeni niemałą wyobraźnią improwizatorzy, szczególne brawa za tę płytę należą się Mateuszowi Gawędzie. Młodemu pianiście, spod którego pióra wyszyły niemal wszystkie zarejestrowane na tym krążku utwory, niewątpliwie należy się miano jednego z najbardziej utalentowanych kompozytorów jazzowych młodego pokolenia w Polsce. Posiada on bowiem umiejętność, której mogłoby mu pozazdrościć wielu jego kolegów po fachu (również tych starszych i bardziej doświadczonych): twórczo czerpiąc z szerokiego zasobu swoich muzycznych inspiracji, pisze utwory posiadające potencjał zaintrygowania i zaangażowania słuchacza.
Z różnych względów (to temat na zgoła osobny tekst) nie jestem wielkim zwolennikiem porównań młodych zespołów do formacji bądź co bądź legendarnych, a za taką niewątpliwie uznać należy Miłość (nomen omen również mającą na swoim koncie laury Jazz Juniors). W tym wypadku robię jednak wyjątek - w twórczości Pezdy, Gawędy, Południaka i Fortuny podobnie jak w muzyce formacji Tymańskiego, Możdżera, Oltera, Trzaski i Sikały na pierwszy plan wysuwa się bowiem obok swobodnego żonglowania inspiracjami i stylistykami, sporej dozy mocnych dźwięków i pasjonującej dramaturgii zespołowej interakcji również dystans do rzeczywistości i siebie samych, objawiający się zresztą nie tylko w żartobliwych tytułach utworów. Co jeszcze istotniejsze - członkowie krakowskiego kwartetu niewątpliwie "mają papiery" na to, by artystycznie zajść jeszcze dalej niż ich starsi koledzy. Czego im wszem i wobec życzę, zachęcając gorąco do odsłuchu "Świeżości".
