Patrycja Wybrańczyk – perkusja
Alex Clov – saksofoan i elektronika
Krzysztof Hadrych – gitara
gościnnie:
Alicja Sobstyl – wokal
ShrapKnel – wokal
Polish Jazz Out of Jazz Medal
33 lata to kawał czasu, prawda? To właśnie w 1993 roku grupa studentów filozofii, skupionych wokół efemerycznego projektu artystycznego o nazwie Kinsky, wydała płytę, która wiele lat później zdefiniowała moje pojmowanie awangardy w sztuce. „Copula Mundi”, bo o tym krążku rzecz jasna mowa, przed długaśny czas stanowił dla mnie wzorzec tego, co w sztuce tak bardzo lubię – buntu i ekstremalności przekazu. I dopiero w tym roku w tej osobliwej kategorii Musica Extrema (sam ją przed chwilą wymyśliłem) zespołowi Kinsky wyrósł rywal i to przepotężny. Tę trójgłową hydrę zwą Ninja Episkopat!
Trio to światu ukazało swoje oblicze trzy lata temu, wraz z nagraniem płyty „All Thoughts Are Bad Thoughts”. I choć już wówczas ta mieszanka rave’u, elektroniki, jazzu, brokatu i skandalizującej estetyki wypadła naprawdę elektryzująco, to jednak jeden jej element był nieco słabszy. Wobec wszechogarniającej dźwiękowej charyzmy Patrycji Wybrańczyk (perkusja) oraz Alexa Clova (saksofon, elektronika), gitara Mojżesza Tworzydły wybrzmiewała w sposób nieco wypłowiały. Rzecz jasna, Mojżesz to świetny gitarzysta (dobrze brzmi to zdanie, prawda?), jednak poziom intensywności jego grania okazywał się moim zdaniem niekiedy niewystarczający, by nie dać stłamsić się rozhulanemu duetowi Wybrańczyk – Clov. Kuta na cztery łapy Ninja swoimi kosmatymi rękami zła wchłonęła więc w swoje szeregi instrumentalistę, którego tak do końca okiełznać się nie da – znanego z zespołu Tomasza Chyły oraz autorskiego trio Tentno gitarzystę Krzysztofa Hadrycha. I jak się okazało, był to transfer wybitny!
W przeciwieństwie do dość skomplikowanego zamysłu płyty „Copula Mundi” zespołu Kinsky, który to koncept moim zdaniem łączy w sobie myśl renesansowego humanisty Marsilia Ficina oraz postmodernistyczną dekonstrukcję, to historia towarzysząca płycie „Ubryk” jest prosta. Przerażająco prosta. Barbara Ubryk była krakowską karmelitanką bosą cierpiącą na głębokie zaburzenia psychiczne, przybierające postać nimfomanii. Władze klasztoru, by uniknąć medialnego rozgłosu i skandalu, uwięziły kobietę, która od tego czasu przetrzymywana była w ciasnej, nieogrzewanej i zamurowanej celi. W tych niewyobrażalnie wręcz nieludzkich warunkach spędziła 21 lat, aż do 1869 roku, gdy wskutek interwencji policji została uwolniona[1]. Z całej tej przerażającej historii trio wydobyło nie refleksyjną zadumę nad kondycją moralną człowieka, lecz raczej krzyk rozpaczy i bezsilności wobec zła tego świata i skostniałych instytucji. Krzyk, który tak długo był niemy, a w końcu wybrzmieć mógł całą swoją mocą. W budowaniu owego napięcia prym wiedzie wyjący saksofon Clova. Jego niezwykle zrytmizowany sposób frazowania (kłania się Shabaka Hutchings) oraz skłonność do pozytywnie rozumianego „spalania się” w niemal każdej solówce powodują, że styl jego gry potrafi być dominujący i zagarniający przestrzeń dźwiękową. Ninjy dominacja Alexa jednak nie grozi, bo w równie bezlitosny sposób swoje instrumenty traktują pozostali muzycy. Wybrańczyk, nawet gdy stosuje nieco prostsze podziały rytmiczne, jest w stanie okrasić je iście metalową energią w grze, dzięki której każdy utwór staje się pulsującą strukturą organiczną. Moim zdaniem, to właśnie ona jest prawdziwym motorem napędowym całego tego hałaśliwego przedsięwzięcia. Hadrych, co nikogo, kto zna jego pozostałe jego projekty, zaskoczyć nie powinno, również, jak to się mówi w slangu piłkarskim, nie odstawia nogi (a konkretnie, rąk od gryfu, ale mniejsza o żenujące żarty recenzującego). Repertuar jego zagrywek jest jednak niezwykle pomysłowy, posłuchajcie choćby jego dzikiego groove’u w moim zdaniem najciekawszym utworze z płyty, czyli kompozycji „At One Remove”.
Najbardziej zdumiewające jednak w płycie „Ubryk” jest to, że pomimo całego mroku, gatunkowego ciężaru oraz grzebania w odmętach ludzkiej duszy, całego nagrania słucha się w sposób niezwykle… lekki. Być może to kwestia melodii, którą Hadrych i Clov mimo wszystko tak chętnie przemycają w swoich partiach solowych, a być może technicznej swobody i wyrafinowania, dzięki którym wszystkie partie brzmią tak przekonująco. Być może ciekawym tropem byłoby zamieszczenie na płycie jeszcze większej liczby utworów wokalnych, bo wydaje się, ze i w takim formacie Ninja Episkopat potrafi zaskoczyć. Brawa w tym kontekście zwłaszcza dla fenomenalnej Alicji Sobstyl z zespołu Artificialice, której partia z „The Ear Hears, the Eye Sees” przywiodła mi na myśl koncertowe popisy Jordana Dryera z La Dispute. Tak czy inaczej, ja nadal chciałbym usłyszeć „Ubryk” na imprezie, podczas której dzień jutrzejszy zostaje unicestwiony na wszelkie możliwe sposoby. Cóż, Ninja Episkopat jest zespołem bezczelnie doskonałym. I tym razem ani trochę nie przesadzam.
[1] Dla dociekliwych i chcących poznać dokładniej historię życia Ubryk polecam książkę „Ja nie mam duszy. Sprawa Barbary Ubryk, uwięzionej zakonnicy, której historią żyła cała Polska” autorstwa Natalii Budzyńskiej (Znak, 2020).

Brak komentarzy:
Prześlij komentarz