Translate

piątek, 20 listopada 2026

Studio S-1 Trzaskowski-Stańko – „Wstęp wzbroniony”

Studio S-1 Trzaskowski-Stańko – „Wstęp wzbroniony” 2025

Orkiestra Polskiego Radia i Telewizji Studio S-1
Tomasz Stańko – trąbka
Andrzej Trzaskowski – dyrygent
Henryk Miśkiewicz – saksofony sopranowy i altowy
Winicjusz Chróst – gitara elektryczna

Tomasz Stańko i Sun Ship
Tomasz Stańko – trąbka
Władysław Sendecki – fortepian, Polymoog
Witold Szczurek – gitara basowa
Marek Stach – perkusja

Album: „Wstęp wzbroniony”

Wydawca: Agencja Muzyczna Polskiego Radia (2025) 

Tekst: Marek Demidowicz

Lata 70. to złote czasy orkiestr radiowych i telewizyjnych w Polsce. Najbardziej znane były Orkiestry Rozrywkowe Polskiego Radia i Telewizji: w Katowicach prowadzona przez Jerzego Miliana oraz w Łodzi dowodzona przez Henryka Debicha. Obie zostawiły po sobie imponujący dorobek nagraniowy, z którego obficie czerpią obecnie archeolodzy zagubionych dźwięków. Olbrzymie zasługi na tym polu ma Michał Wilczyński z GAD Records. Jak nazwa sugeruje, miały profil rozrywkowy, towarzyszyły m.in. topowym polskim festiwalom piosenki w Opolu i Sopocie. Nie wszystkie nagrania, jak się słusznie domyślacie, dzielnie zniosły próbę czasu. Bardzo wiele trafia jednak również w dzisiejsze gusta, szczególnie te w klimacie funkowo-jazzowym. Sam jestem namiętnym kolekcjonerem tych nagrań.

Były też dwie wybitne orkiestry zorientowane na jazz, pierwsza bardzo, a druga trochę mniej. Pierwsza to Studio Jazzowe Polskiego Radia założone w 1968 przez Jana Ptaszyna Wróblewskiego, które działało do 1978. W tym czasie ukazało się kilka płyt, a w 2020 obszerna 5-płytowa antologia w wyborze Wojciecha Kwapisza wydana przez Polskie Radio. Orkiestra wybitna, przez którą przewinęła się olbrzymia część ówczesnego środowiska jazzowego, a wśród nich wiele postaci prominentnych, jak Tomasz Stańko. Dyrektorem tej drugiej, trochę jazzowej, a bardziej jednak rozrywkowej Orkiestry Polskiego Radia i Telewizji Studio S-1 był Andrzej Trzaskowski, który prowadził ją od 1974 do lat osiemdziesiątych. Był to w zasadzie big-band, który towarzyszył solistom, również zawitał na festiwale i pozostawił po sobie wiele godzin nagrań w radiowych archiwach. I tu zaczyna się historia omawianej płyty.


Fot. 1 Andrzej Trzaskowski (fot. Marek Karewicz)

W 2024 redaktorem w Agencji Muzycznej Polskiego Radia został Adam Domagała. Odpowiada za realizację wydawnictw bazujących na archiwalnych nagraniach i historycznych taśmach. Ma niekwestionowane sukcesy na tym polu: serię płyt Mieczysława Kosza, imponującą antologię „Tomasz Stańko – Polish Radio Sessions 1970 – 1991” oraz dość sensacyjną płytę Stańko/Sojka. Z punktu widzenia artystycznego i historycznego do sukcesów należy też niewątpliwie zaliczyć płytę Studio S-1 Trzaskowski-Stańko – „Wstęp wzbroniony”, wydaną przez Polskie Radio w 2025.

Na płycie 5 odkurzonych utworów z sesji Tomasza Stańki ze Studiem S-1 nagranych w latach 1976 – 1979 oraz na deser nagranie Stańki i zespołu Sun Ship z 1981. Płytka niedługa, 39’12’’, format w sam raz na winyl.

Rozpoczyna tytułowy „Wstęp wzbroniony” Wojciecha Zielińskiego z listopada 1979. Świetny temat, orkiestra w funkowych rytmach i kapitalne solówki Henryka Miśkiewicza na sopranie i Stańki na trąbce. Dynamika niczym u Maynarda Fergusona. Modne w latach 70. połączenie disco funku z jazzem. Brzmi nadal świeżo i aktualnie.

Kolejny – „Taryfa ulgowa” to ballada, również autorstwa Wojciecha Zielińskiego. Utwór stonowany, jak to ballada, dla miłośników ballad. Pochodzi z sesji z grudnia 1979. Miły dla ucha duet piana Fendera i subtelnej gitary elektrycznej w tle. Trąbka Stańki gra wysoko, ale słychać charakterystyczną chrypkę. Przepiękne solo, melodyjne. Dęciaki ścielą jedwabisty podkład.

Następny utwór „Bongolo” skomponował i zaaranżował Waldemar Parzyński. Znany z Novi Singers, ale też rozchwytywany w tamtym czasie kompozytor filmowy i estradowy. Z bardzo oszczędnych zachowanych opisów dowiadujemy się, że na gitarze elektrycznej gra tu Winicjusz Chróst, ma stylową solówkę w końcowej części. Sesja z lutego 1976. Trąbka, a w zasadzie cały utwór nieco w stylu Chucka Mungione. Również w dość powolnym tempie. Świetne solo na pianie Fendera. Chrypka stańkowej trąbki w pełnej krasie. Doskonały, pięknie i subtelnie zaznaczony rozwój dynamiczny.

Czwarty jest „In Your Quiet Place” Keitha Jarretta z sesji grudnia 1977. Wg mnie najpiękniejszy. Tempo również dość umiarkowane, orkiestra cicho w tle, z rzadkimi kulminacjami w tych samych momentach co trąbka. Trochę w stylu brassowych projektów Lestera Bowiego. Oczywiście piano Fendera i lekko funkująca gitara basowa. Przepiękny temat, mistrzowsko zaaranżowany przez Jerry’ego van Rooyena. Mój ulubiony kawałek na płycie. Brzmienie trąbki Tomasza Stańki wywołuje zachwyt i wzrusza.

Piąty jest tajemniczo zatytułowany „Blask tetragrammusa” Mariana Siejki nagrany w kwietniu 1976. Aż musiałem sprawdzić, kto to ten błyskający potwór tetragrammus. Redaktor na okładce twierdzi, że lata, ja bym stawiał raczej, że jak błyska, to pełza. W sumie nic strasznego, ale tytuł intryguje i dowodzi poczucia humoru kompozytora. Trochę odmienny stylistycznie, atmosfera lekkiego fusion i funky mniej wyraźna. Głównie w partiach basu, bębnów i gitary. Dęciaki trochę kojarzą mi się z S.P.P.T. Chałturnik, którego szczerze nie znosiłem. Fortepian grany z pretensją do bycia chopinowskim. Mniej udany od poprzednich. Ozdobą jest mistrzowskie krótkie solo Stańki, które zmienia w utworze wszystko, włącznie z tempem na mniej ospałe i wynagradza wcześniejsze i późniejsze niedogodności.

Na zakończenie trochę na deser utwór już z następnej dekady, nagranie pochodzi z sesji ze stycznia 1981. Piękna „Ballada na wiosnę” Adzika Sendeckiego w wykonaniu Tomasza Stańki i jednej z najlepszych wtedy grup jazzowych Sun Ship. Jak się dowiedziałem od redaktora Adama Domagały, odnalezionych nagrań Stańki z S-1 nie było dużo. Odrzucił może ze 4, wybrał te, jego zdaniem, najlepsze. Muzycy z Sun Ship grali w orkiestrze, więc utwór pasuje do tego wyboru. Z dzisiejszej perspektywy to była supergrupa. Same gwiazdy: Miśkiewicz, Jaremko, Sendecki, Szczurek i Stach. Tu w dość nietypowej sytuacji akompaniowania innemu soliście. Stańko bezsprzecznie jest tu najważniejszy, gra temat, pięknie improwizuje. Sendecki maluje plamy dźwiękowe na Polymoogu i gra szerokie solo na fortepianie. Szczurek na gitarze basowej dodaje nowoczesności brzmieniu. To poeta basu, uwielbiam jego brzmienie. Niestety trochę się wymiksował z polskiego jazzu, choć czasem daje znać o sobie.

Panów saksofonistów jednak nie słychać. Przesłuchałem kilka razy i zastanawiam się, czy wbrew opisowi na płycie, gdzie wymieniono cały skład Sun Shipu włącznie ze Zbigniewem Jaremką i Henrykiem Miśkiewiczem, w ogóle są tam obecni. Jedynym rozwiązaniem tej zagadki jest, że grają unisono z Polymoogiem i ich dęciaki zlewają się w dźwiękową plazmę. Trochę to naciągane, więc postanowiłem skonfrontować to pytanie z uczestnikiem tamtych wydarzeń Henrykiem Miśkiewiczem: „Oczywiście w tej wersji nie gramy z Jaremką. Gramy na wersji Sun Shipu, której na płycie nie ma”. Chodzi o wersję wydaną na płycie Sun Ship „Follow Us”. Aby posłuchać panów Miśkiewicza i Jaremkę w tym repertuarze, należy więc sięgnąć po 61. pozycję legendarnej serii Polish Jazz. Tu mamy kwartet Stańko, Sendecki, Szczurek i Stach.


Fot. 2 Tomasz Stańko (fot. Maciej Belina Brzozowski)

Podsumowując, płyta pełna uroku, odkrywająca nieznane nagrania i jednocześnie pobudzająca apetyt na jeszcze. Obserwuję dość uważnie rynek wydawniczy i tych nagrań archiwalnych w ostatnich latach pojawiła się sporo. Wiele instytucji w Polsce utrzymywało na etatach muzyków i całe orkiestry. Oni przychodzili do pracy i grali, a efekty nagrywano. Wytwórnie filmowe zamawiały tysiące godzin muzyki, która natychmiast trafiała do archiwów, czasem tylko wykorzystywana jako podkłady filmowe. Wszystkie rozgłośnie radiowe miały studia, gdzie odbywały się sesje, nagrania czasem emitowano na antenie, a taśmy trafiały do magazynu. A płyt wydawano jak na lekarstwo. Przez cały Peerel wydano 350 – 380 płyt z polskim jazzem, w zależności, co uznać za jazz. Teraz rocznie wydaje się mniej więcej 150 tytułów, nie licząc płyt ukazujących się tylko w wersji cyfrowej. Dziś te archiwa i magazyny to istne kopalnie jazzowych pereł i chwała takim eksploratorom jak Adam Domagała i wspomniany na wstępie Michał Wilczyński. Dobra robota, Panowie!

Płytę wydała Agencja Muzyczna Polskiego Radia w wersji CD i na winylu. Premiera miała miejsce 10 października 2025, a więc ponad rok temu. Cierpliwie czekała, by zająć swoje zasłużone miejsce wśród innych polskich jazzowych płyt na naszym blogu.

Tomasz Stańko, Andrzej Trzaskowski, Orkiestra Studio S-1 – „Wstęp wzbroniony” (wersja radiowa):


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz

Zobacz też: