„Swobodny taniec”, taki intrygujący tytuł nosi płyta zawierająca wybór nagrań archiwalnych prezentujących sylwetkę trębacza Andrzeja Mazurkiewicza, którą Michał Wilczyński i jego wydawnictwo GAD Records zapewne po raz kolejny wprawią w zdumienie polską jazzosferę. Bo któż z miłośników polskiego jazzu, w szczególności tych młodszych, ale nawet ekspertów, słyszał o tym pochodzącym ze Szczecina trębaczu! A przecież grywał on m.in. z Krzysztofem Sadowskim w Bossa Nova Combo, ba! odbył nawet tournée po Włoszech z samym Zbyszkiem Namysłowskim, a ponadto wspierał jako muzyk sesyjny tak znane składy z obszaru ówczesnej muzyki rozrywkowej jak Niebiesko-Czarni i pisał muzykę dla teatrów. To wszystko w latach 60., w połowie których założył także swój kwartet, który słyszymy na tej płycie. W jego skład weszli – poza liderem grającym oczywiście na trąbce, ale też na flugelhornie – pianista Paweł Perliński, kontrabasista Jacek Bednarek i perkusista Janusz Trzciński. Na tym krążku słyszymy ten właśnie skład, dobrze już ograny, bo nagrania pochodzą z początku lat 70. (od 1970 do 1974 roku) i zostały dokonane na zamówienie Wytwórni Filmów Dokumentalnych w Warszawie. Więcej na temat muzyka mogą dowiedzieć się Państwo z notki autorstwa Michała, stanowiącej część jak zwykle wspaniale wydanego pod względem edytorskim albumu.
Michał Wilczyński, szefujący wytwórni GAD Records, niezmordowanie przeczesuje archiwa i znajduje nagrania, które w wielu przypadkach każą przemyśleć historię polskiego jazzu na nowo. W przypadku tego pochodzacego z roku 1969 nagrania jednak... tak nie jest. Z jednej bowiem strony mamy tutaj - co jest intrygujące - kawałek rzadko granego jazzu ala exotica zagrany przez nieczęsto spotykany skład, w którym spotkało się aż czterech perkusistów czyli obok lidera Sergiusz Perkowski, Józef Gawrych i Jerzy Woźniak. Z drugiej strony nasz ewentualny zachwyt tą estetyką trwać będzie tylko do momentu, gdy przypomnimy sobie nagrania Lesa Baxtera i skonstatujemy, że polskie wersje są niemal wierną kopią oryginałów pióra tego klasyka muzyki "easy listening".
Czy zatem płyta ta jest zupełnym rozczarowaniem? Ale oczywiście nie! Po pierwsze udowadania ona jak uważnie polscy muzycy słuchali tego co się na świecie dzieje i jak eksperymentowali próbując jakoś wpleść różne wymyślone głównie za ocenanem estetyki w polską wrażliwość muzyczną. Dzięki takim próbom, tu podjętym przez Bartza i jego zespół, mozolnie i powoli przeszczepiane były na grunt polski nowe idee, szczególnie w obszarze rytmiki, oczywiście insprowane tradycją afrykańską i mające po kilku dekadach zupełnie odmienić język współczesnej polskiej muzyki improwizowanej (chociaż autor jest zdania, że ten proces ciagla trwa i mógłby postępować szybciej).
Po drugie, muzycy naprawdę świetnie się bawili grając te muzykę, której i dzisiaj słucha się przyjemnie, a horyzont kołysze się nam jakbyśmy płynęli transatlantykiem (gdzie zresztą ta muzyka też była grana) i wciagnęli już parę daiquiri. A wisienką na tym niekiedy aż za słodkim ciastku jest obecność na płycie Włodzimierza Nahornego, grającego o dziwo na flecie i saksofonie, zreszta świetnie. Nahornego, który ponadto dołożył tutaj jedną kompozycję o znamiennym tytule "Namiastka", która jest tak dobra i tak się wyróżnia spośród pozostałych na płycie, że przez chwilę można nawet ulec złudzeniu że ta muzyka to coś więcej niż dobre na wakacyjną kolację pitu pitu. Złudzenia ulegają rozwianiu szybko, ale pobłażliwy uśmiech nie znika nam z twarzy, bo muzycy włożyli w tę muzykę naprawdę sporo serca, to słychać, to cieszy i niech nam to wystarczy.
Uważam, że bardzo trudno mówić o muzyce filmowej. Stoję na stanowisku, że istnieje jedynie w pewnym filmowym kontekście, a docenić ją można jedynie znając i mając na uwadze dzieło, dla którego została skomponowana. Owszem, istnieją kompozytorzy, których soundtracki bronią się same z siebie, jak choćby genialny Ennio Morricone, czy John Williams, ale nawet wśród nich zdarzały się nieco słabsze dokonania. Nie ma oczywiście w tym nic złego - to nie dźwięki grają w filmie pierwsze skrzypce, a jedynie ilustrują jego akcję, podkreślając panujące w nim emocje. Jeżeli jest inaczej, kompozytor popełnia błąd, ponieważ muzyka przestaje spełniać swoją funkcję. Dlatego też ścieżkę dźwiękową do filmu “Indeks” autorstwa Jacka Bednarka nie sposób oceniać bez znajomości samego filmu, dla którego została skomponowana.
“Indeks” jest pracą dyplomową Janusza Kijowskiego i odpowiedzialnego za zdjęcia Krzysztofa Wyszyńskiego. Józef Moneta (grany przez znakomitego Krzysztofa Zaleskiego) jest jednym z najlepszych studentów pewnego kierunku humanistycznego na roku. Ze względu na pewne sprzeczki oraz nieporozumienia z dziekanem na uczelni, główny bohater rzuca studia i zatrudnia się jako pracownik fizyczny, szukając jednocześnie swojego miejsca w życiu. “Indeks” to bardzo realny obraz polskiej inteligencji tamtych lat, mocno zagubionej, szukającej swojego miejsca w życiu. Co ciekawe, pomimo tego, że akcja dzieje się w latach słusznie minionych, poruszane w nim tematy są aktualne do dziś i wielu znajdzie w wydarzeniach z historii życia Józefa Monety coś ze swojego życia. Film jest nieco chaotyczny, operując przede wszystkim na zbiorze dość luźno powiązanych obrazów z życia protagonisty. Taki chaos jest też obecny w muzyce Jacka Bednarka.
Pomimo mało skomplikowanej struktury, utwory bywają mocno nieprzewidywalne w doborze harmonii i dźwięku. Z drugiej strony, wiele jest jednak uproszczeń, pewnych umownych schematów, które są powtarzane i niewiele rozwijane. Gdyby był to zwyczajny album, zapewne można byłoby uznać to za jego wadę. Jako ścieżka dźwiękowa do filmu - sprawdza się zaś znakomicie. Dzięki takiej przystępności pięknie koresponduje z pokazywanymi na ekranie wydarzeniami. Nie jest to bowiem trudna do grania muzyka, gdzie rytmy są jednostajne, choć może trochę zbyt mało wyrafinowane, szczególnie w przypadku sekcji perkusyjnej.
Album wyróżnia się prostotą, ale w żadnym wypadku prostackością. Każdy utwór jest inny i ma swoje miejsce w szeregu. Istnieje jednakże pewna cecha wspólna, która wyróżnia to nagranie spośród innych soundtracków - dialog klawesynu z kontrabasem. Sam Jacek Bednarek był przecież kontrabasistą, co zresztą mocno słychać. O ile większość instrumentów gra tutaj wspomniane proste, mało wyrafinowane kompozycje, to właśnie w sferze basu słychać o wiele więcej improwizacji, szaleństwa oraz zaskoczenia. Czasami można wręcz odnieść wrażenie, że pozostałe instrumenty jedynie robią tło dla różnych popisów artysty.
Na wszystkich instrumentach grał właśnie jej kompozytor. Słychać, że jest to swoisty one-man-show. Niestety, klarownym jest, że takiej biegłości nie posiada w stosunku do innych akcesoriów. Być może jego użycie kontrabasu jest na tyle świetne, że po prostu tak mocno kontrastuje z innymi dźwiękami z tej płyty.
Choć czołówka nie zapada jakoś mocno w pamięć i przypomina bardziej wstęp do typowego serialu telewizyjnego, dalsze utwory zdecydowanie wybijają się ponad przeciętność. Szczególne wrażenie zrobił na mnie Węgloblok, gdzie bas tworzy jednocześnie rytm i melodię. Gdzieniegdzie odzywa się też mocno preparowany dźwięk fortepianu, dziwne pociągnięcia smyczkiem po strunie, co tworzy przerażające wrażenie (ma to pewnie coś wspólnego z wydarzeniami przedstawionymi w filmie, gdzie na węglobloku zmarł młody chłopak).
Podsumowując, “Indeks” jest ścieżką dźwiękową do filmu ze wszystkimi tego konsekwencjami. Nie broni się dobrze jako samodzielny album, ale sprawdza jako tło wydarzeń przedstawionych w obrazie Janusza Kijowskiego. Słuchając albumu bez znajomości dzieła dla którego został stworzony, można dojść do wnioski, że jest to muzyka przeciętna i pozbawiona inspiracji. Po seansie, utwory Jacka Bednarka zyskują nowe oblicze, sprawiając o wiele więcej przyjemności w słuchaniu. To znakomita płyta, aczkolwiek należy ją poznawać wtórnie - po zaliczeniu pierwszego seansu filmowego.
This is the thirty-first installment in the series of releases initiated by the Polish Radio, which presents archive Jazz recordings from the radio vaults. Radio recordings are always a fabulous source of remarkable material, and as far as Polish Jazz history is concerned, the Polish Radio, which was a state monopoly for 45 years, recorded over time a plethora of invaluable material, which apart from the albums released by the Polskie Nagrania record company (also a state monopoly), is the only available additional source of Polish Jazz recordings. For many years Polish Radio recorded concerts presented during Poland's most important Jazz venues, including the annual Jazz Jamboree Festival and many other festivals as well. The tracks presented here were recorded live in October 1966 during the ninth Jazz Jamboree Festival in Warsaw and are the third volume of a collection of tracks from that event.
The first four tracks present the
American violinist/vocalist Stuff Smith, accompanied by an ad hoc trio which
included Czech (at that time) pianist Jan Hammer, Swedish bassist Kurt Lindgren
and Italian drummer Franco Manzecchi. The quartet performs four standards and
the entire set is rather unimpressive to say the least. Smith died shortly
after this appearance and these ware among his last recordings.
The next track presents a quartet
led by Swedish trombonist Eje Thelin with French saxophonist Barney Wilen
(mistakenly listed as Wilen Barney), Swedish bassist Palle Danielsson
(misspelled as Danielsen) and American drummer Billie Brooks. The quartet
performs one lengthy (almost half an hour long) just about entirely improvised
piece of Free Jazz, which at the time was considered quite avant-garde, but portrays
the rapid development of European Jazz at the time, catching up with the Free
Jazz developments in the US.
The next track presents a quartet
co-led by two USSR Jazz musicians: guitarist Nicolai Gromin and saxophonist
Georgy Garanian, with bassists Adolf Satanowski and drummer Aleksander Goretkin
(all the Russian names are misspelled). The quartet performs one original
composition by Gromin, kept in the mainstream Jazz idiom.
The next and last and most
interesting track presents a Polish/Czech quintet comprising of trumpeter
Tomasz Stańko, saxophonist Jan Ptaszyn Wróblewski, pianist Jan Hammer, bassist
Jacek Bednarek and drummer Grzegorz Gierłowski. The quintet performs one
original composition by Stańko, brilliant and typical of the era, which is an
absolute cherry on top of the entire album and reflects the strength of the
Polish Jazz scene at the time.
The beautifully restored sound
quality is excellent and the warm ambience of the analog recording is a true
joy. As usual with this series, which is very reasonably priced, I miss the
presence of "in depth" liner notes/booklet, which should convey the
circumstances at which this music was recorded and its importance to the
development of Jazz in Poland.
Nevertheless this is an absolutely essential piece of Jazz history which every
Jazz fan will surely consider an absolute must.
This is a reissue (first time on CD) of one of my all time favorite Polish Jazz albums, recorded by the superb duo which comprised of bassist/composer Jacek Bednarek and flautist/composer Krzysztof Zgraja. The original album, released on the legendary Poljazz label in 1983, presented seven compositions, six of which were composed by Zgraja and one was composed by Bednarek. As usual with the splendid GAD Records reissues, the album was expanded by seven previously unreleased additional pieces, all of which were recorded at the Polish Radio studio in Katowice, same as the material included on the original album, but during two different recording sessions. The entire album was beautifully remastered from the original master tapes and the album includes an extensive and again, as usual, highly informative bi-lingual booklet with background information about the album's background.
The music is a wonderful
collection of cross-genre compositions, which amalgamate Jazz with World Music
influences, contemporary Classical Music and many other musical sources.
Beautifully melodic and highly advanced harmonically, this music is completely
timeless and sound today as fresh as it was at the time of its recording. Both Bednarek and Zgraja play
brilliantly and their virtuosity is stunning. The ideas and the sound were
light-years ahead of their time, as was the concept of the duo, which was
completely innovative on the Polish Jazz scene at the time. Sadly they recorded
only one more album together (a live recording, which hopefully GAD Records will
reissue ASAP), before parting, and never managed to work together again before
Bednarek's untimely death in 1990.
This album is not only an
extremely important document of the Polish Jazz history but also a milestone in
the "Art of the Duo" idiom and a luminous example of flute
performances, which are among the most significant in European Jazz history.
Zgraja, who now resides in Germany,
still plays, composes and teaches music and is one of the top flute specialists
in the world. In retrospect this reissue
again emphasizes the fact that massive amounts of superb music remain hidden and
mostly forgotten in vaults and if it wasn't for labels like GAD Records, they
would be probably destined for extinction. Therefore, as usual, I extend my
thanks to the label for keeping the Culture of the past alive and kicking!
This is the fourth installment of the archival series released by GAD Records, which presents the work of Polish Jazz vibraphonist/composer/bandleader Jerzy Milian. This chapter is dedicated to the Milian trio, which was his basic platform in the mid to late 1960s and which was eventually used to record his formal debut album "Bazaar" in 1969. This album collects the recordings made by the trio during four consecutive editions of the Jazz Jamboree Festival in the years 1966-1969. The trio included bassist Jacek Bednarek, who was replaced in 1969 by Jacek Ostaszewski, and drummer Grzegorz Gierlowski. On the 1969 recordings the violinist Marian Siejka is also present. The album comprises of eleven compositions, five of which are Milian originals and one is co-composed by Milian and Ostaszewski, two are by Bednarek and the remaining three are standards.
Almost fifty years later a
retrospective analysis of these recordings clearly shows how revolutionary and
ahead of their time they were then and how relevant they still are now. The
vibraphone trio by itself was quite a unique concept at the time with only very
few parallels, and combined with the highly unusual musical approach led by
Milian, which combined Cool, Third Stream and Polish Romanticism, presented the
listener with an intellectual challenge of the highest degree. Additionally the
World Music influence added by both Bednarek and Ostaszewski (the latter was
about to start the legendary group Ossian soon after), was also utterly
innovative at the time. It is fascinating to hear the progress from the first
track of this album to the last, which turns out to be almost completely Free
Form.
The album is also a powerful
showcase of the incredible talents of two legendary Polish Jazz bassists, as
these trio recordings allow us to hear their incredible contributions upfront. Gierlowski
also plays beautifully and of course Milian's playing is phenomenal, but that
is hardly surprising.
These live recordings suffer
from minor sonic quality problems, even after they have been well remastered,
but vibraphone always presents quite a challenge and considering the conditions
available behind the Iron Curtain at the time it is miraculous this music
sounds as it does. Overall this is another important addition to the recorded
history of Polish Jazz, which should not be missed. Hopefully more gems like
this one will be made available to the eagerly awaiting fans.
Jerzy Milian - vibraphone, marimba
Jacek Bednarek - double bass
Grzegorz Gierłowski - drums
also:
Jacek Ostaszewski - double bass
Marian Siejka - drums
Semiramida
GAD Records
By Maciej Nowotny
Jeśli zapytacie nawet nieźle znającą się na polskim jazzie osobę o wymienienie tzw. gigantów polskiego jazzu, to padną może nazwiska Komedy, Stańki, Trzaskowskiego, Seiferta, Kurylewicza, Namysłowskiego itd., ale rzadko albo i wcale Miliana. A jednak, biorąc pod uwagę jego wpływ na rozwój tej muzyki w Polsce, na wszechobecność jego wibrafonu na niezliczonych nagraniach w złotych latach jazzu w Polsce, czyli 60. i 70. ubiegłego wieku, to uważam, że absolutnie zasługuje on, by wymieniać go jednym tchem z największymi luminarzami jazzu w Polsce.
Tym większa zasługa Michała Wilczyńskiego z wytwórni GAD Records, który od jakiegoś czasu w niezwykłej serii Jerzy Milian Tapes przypomina nam znane i nieznane dotąd nagrania tego instrumentalisty. Płyta, która trafia do naszych rąk w chwili obecnej, to już czwarta odsłona w tym cyklu i zatytułowana jest "Semiramida". Obejmuje utwory z lat 1966-69 nagrane w trakcie festiwalu Jazz Jamboree w Warszawie z pierwszym własnym zespołem Miliana, w skład którego oprócz lidera grającego na wibrafonie i marimbie wchodzili kontrabasista Jacek Bednarek oraz perkusista Grzegorz Gierłowski. Milian wspomina, że na pomysł stworzenia trio bez instrumentu harmonicznego wpadł po wysłuchaniu debiutanckiego albumu Victora Feldmana nagranego ze Scottem LaFaro i Stanem Levey'em "The Arrival Of Victor Feldman". Dla polskiego jazzu szczęśliwy był to zbieg okoliczności, bo dzięki niemu w 1969 powstał nagrany w tym składzie album "Baazaar", będący jednym z niekwestionowanych arcydzieł naszego jazzu.
Tak dobrze rozwijająca się kariera tego trio uległa wtedy niestety przerwaniu i w tym samym roku zakończyło ono działalność. Z mojego punktu widzenia szkoda, że tak się stało, bo ten okres w twórczości Miliana jest mi chyba najbliższy i kiedy porównuję tworzoną wtedy przez niego muzykę z tego czasu z okresem późniejszym, zdominowanym przez współpracę z różnymi orkiestrami rozrywkowymi, to nie mogę się oprzeć wrażeniu, że te starsze nagrania lepiej bronią się przed nieubłaganym upływem czasu. Ale to już rzecz gustu, bo prawdę mówiąc każda z płyt w tej serii warta jest grzechu, nawet jeśli mi osobiście ta podoba się najbardziej, a na niej konkretnie niezrównana "Ballada", której mógłbym słuchać i milion razy. Polecam !!!
This is a newly remastered reissue of the debut album by Polish Jazz vibraphonist/composer Jerzy Milian, which was originally released in 1969 as part of the legendary Polish Jazz Series by the state owned Polskie Nagrania/Muza label. The album was recorded in a trio format, with Milian playing vibraphone and marimba, bassist Jacek Bednarek (who also plays the oriental gidjak on one tune) and drummer Grzegorz Gierłowski. Two members of the legendary Polish vocal quartet NOVI: Ewa Wanat (who adds vocals on five tracks) and Janusz Mych (who adds flute on one track) also participate in the recording. The original album presents eight original compositions, seven of which are composed by Milian and one is co-composed by him and Krzysztof Komeda. This expanded edition adds four tracks, recorded couple of years earlier for the Polish Radio, two of which are his original compositions, one is his arrangement of a Kurt Weil song and another is his arrangement of a Frederic Chopin nocturne.
Milian, who started his career
on the Polish Jazz scene about fifteen years before this album was recorded, first
came into prominence as a member of several ensembles led by Krzysztof Komeda.
It was Komeda who persuaded Milian to drop the piano as his main instrument and
switch to the vibraphone, thus enabling him to become a member of his
ensembles. Later on Milian developed a prolific international career as a
vibraphonist and as a composer, being one of the best known Polish Jazz
musicians outside of Poland.
Many of his achievements are documented by the ongoing archival "Jerzy
Milian Tapes" series released by GAD Records, which also released this
reissue.
In retrospect this is
definitely one of the most idiosyncratic albums in the Polish Jazz Series,
presenting one of the first occurrences of the Polish/European Chamber Jazz,
which was an amalgam of modern Classical and Cool Jazz elements with many
different less audible influences, like early World Music, Free Jazz, Ambient
(before it was even called that) and others. The vocal parts by Wanat are
completely spine-chilling, typical of her brilliant and unique style, which was
the crucial ingredients of the NOVI magnetism.
It is definitely a must to all Polish Jazz enthusiasts, wherever they might be
on this globe (and beyond).
This album was already reissued
a decade earlier, without the bonus tracks, but the entire run of CD reissues
(incomplete by the way) of the original Polish Jazz Series LPs disappeared
immediately after being released. The fact that these recordings are
unavailable is shameful, and a sad testimony to the fact that State owned
Cultural treasures are simply being disgracefully completely wasted!
This is one of the most unusual (at the time) albums recorded in Poland and one of the first Free Jazz / Improvised Music recordings. It was recorded during a tour in Poland by American born (resident also partly in Europe) Jazz / Contemporary Music composer Michael J. Smith, who was accompanied by Poland's top Jazz personality, saxophonist Zbigniew Namyslowski and bassist Jacek Bednarek. Namyslowski surprisingly plays not only saxophone but also cello and flute, which of course is quite surprising. The album consists of seven original compositions, all by Smith.
At the time of the recording Smith was in the early stages of developing his musical ideology, which he called "Geomusic" and several of his recordings were entitled using this idiom. Later on he would become a well known music scholar, composer and innovator, mostly in the fields of electronic music. He is still active today.
The music included here is a wonderful example of early Improvised Music, involving minimal melodic notation and based on careful interaction between the musician, mutual respect and virtuosity of the participants. Namyslowski, who usually played much more conventional music as far as form and structure were concerned, is the focal personality here and his cello playing is simply outstanding and outrageously original. The music lost absolutely nothing of its originality and pioneering spirit over the years.
Although Free Jazz and Improvised Music are today a substantial part of the Polish Jazz scene, almost four decades earlier it was quite rare and the fact that this music was released at all at the time is a miracle. The new generation of Polish improvisers should dig this album out and give it a proper listen, as it certainly is worth studying, as much as listening today.
Side Note: The Poljazz label, which originally released this album, was active for 20 years (between 1972 and 1991) and was owned by the Polish Jazz Society. Considering the fact that the music industry in the Socialist State was centralized and totally controlled, with just one State owned music company producing all the albums, the possibilities to record and release Jazz albums were extremely limited. Poljazz was conceived and founded in order to allow for many more Jazz (and other) albums to be released independently from the State owned Polskie Nagrania / Muza and as such revolutionized the music industry at the time, being the only such enterprise in Eastern Europe. The Polish label Anex reissued many of the original Poljazz albums on CD, bringing this fabulous music back to life.
Laurence Cook - drums Kent Carter - bass, cello Claud Canille Bernard - alto sax Jacek Bednarek - bass Zbigniew Namyslowski - alto sax, cello
Geomusic (Polskie Nagrania, 1976)
American-born pianist/composer Michael Smith is a name likely to be obscure even among avant jazz fans. He skirted the territory during the '70s, playing with Steve Lacy, among others, and recording an album, Austin Stream, for FMP before settling in Eastern Europe and composing dance and film scores, among many other activities. Like most pianists in the genre, his sound owes a great deal to Cecil Taylor, but there are also traces of Paul Bley as well as allusions to contemporary classical composers. This session, for the appropriately obscure Polish Muza label, has some trappings of a typical free jazz date from the mid-'70s, albeit one that comes more out of Taylor's Unit Structures than Coltrane or the AACM. Smith's piano is attention-getting, however, with unusually richly voiced chords, and bassist/cellist Kent Carter's playing is outstanding throughout. Smith developed a musical theory he called Geomusic that, though unexplained in the notes, is apparently the idea behind the haunting second track where the bowed strings hover underneath sustained horn plaints and moody piano chords. Similarly, the pensive "Impressions on Chinese Prints" succeeds in avoiding "orientalist" traps while evoking a calm, Eastern frame of mind replete with shakuhachi-inspired flute and trilling piano arpeggios. Smith's pieces work best the further they drift from traditional jazz forms, as heard in the lackluster "A Ballad for K," but when everything gels, the listener is treated to a unique and unusual musician.
Tracklist: 1. qui s'excuse s'accuse 2. time II (geomusic 3.700) 3. a ballad for "k" 4. impressions on chinese prints 5. improvisations for traditionalist
